-Frits Bosch- Op zoek naar een nieuwe Europese orde

In dit artikel:

Europeanen zijn volgens de auteur pessimistischer geworden over de toekomst. In zijn nieuwe boek Op zoek naar een nieuwe Europese orde bespreekt hij drie fundamentele problemen die daaraan ten grondslag liggen: een mentaal, een sociaaleconomisch en een geopolitiek vraagstuk.

Het mentale probleem betreft een verlies aan collectieve wil en zingeving: secularisatie, culturalisering, individualisme en een afgenomen vertrouwen in democratische instituties veroorzaken een gebrek aan moreel houvast. Deze “zielszwakte” — door sommigen gezien als “the enemy within”, een term die hij aan J. D. Vance verbindt — maakt Europa kwetsbaar voor interne verdeeldheid en demotivatie.

Het sociaaleconomische vraagstuk draait om de toekomst van het sociale contract en de betaalbaarheid van de verzorgingsstaat. Vergrijzing en oplopende kosten bedreigen de financiën van grote landen als Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, met gevolgen voor kleinere landen waaronder Nederland. Volgens de auteur is een koerswijziging onvermijdelijk.

Geopolitiek staat Europa onder druk tussen Rusland, de Verenigde Staten en China; de bestaande diplomatieke reflexen schieten tekort en de EU functioneert niet toereikend, waardoor hervorming noodzakelijk lijkt.

Het boek bestaat uit drie delen: eerst een inventarisatie van bedreigingen, vervolgens reflecties van klassieke en moderne filosofen over probleem en zingeving, en ten slotte een zoektocht naar inspiratie (ook terugkijkend op de VOC-periode) en concrete aanbevelingen voor een hernieuwde Europese orde. De auteur raadpleegt daarbij denkers als Plato, Hobbes, Rousseau, Nietzsche, Arendt en Popper om nieuwe richtingen voor Europa te verkennen.