Frédéric De Gucht, Valerie Van Peel, Jo Brouns: ondanks verbod adverteren politici nog altijd op sociale media
In dit artikel:
Vlaamse politici blijven betaalde advertenties op Facebook en Instagram plaatsen, ondanks het verbod dat moederbedrijf Meta in oktober invoerde. In Meta’s Ad Library staan nog steeds korte campagnes van politici als Jo Brouns (CD&V), Valerie Van Peel (N‑VA), Frédéric De Gucht (Anders) en eerder ook Brecht Warnez (CD&V) die vooral oproepen om hun pagina te volgen. Zulke ‘volg mij’-advertenties worden door het platform niet altijd als politieke reclame gelabeld, waardoor ze effectief door de mazen van het nieuwe beleid glippen.
De aanleiding voor Meta’s verbod was de Europese Verordening Transparantie en Targeting van Politieke Advertenties (TTPA). Die verordening verplicht platforms tot meer openheid: wie betaalt voor een advertentie en waarom je die te zien krijgt (targeting) moet duidelijk zijn. Meta vond de regels te complex en koos ervoor politieke en zelfs maatschappelijk-georiënteerde advertenties helemaal te verbieden. Daardoor kunnen ook belangenorganisaties zoals Unizo of 11.11.11 moeilijker campagne voeren via Facebook en Instagram, ook al schrijft Europa die bredere blokkade niet voor.
België was de voorbije jaren een koploper in politieke bestedingen op sociale media: in het verkiezingsjaar 2024 gaven partijen samen ongeveer 15 miljoen euro uit aan advertenties op Facebook en Instagram, en de jaren ervoor ging het om tientallen miljoenen. Betaalde posts waren dus jarenlang een belangrijk campagnemiddel.
De kern van het probleem is een grijze zone in de definitie van ‘politieke advertentie’. Volgens experts valt een boodschap onder de regels als ze afkomstig is van een politieke actor of als ze beleid probeert te beïnvloeden. Anderzijds mogen ‘zuiver particuliere boodschappen’ wel blijven. Daardoor zijn oproepen om iemand te volgen — zonder inhoudelijke standpunten of beleidsoproepen — moeilijk eenduidig te classificeren. Communicatieexpert Reinout van Zandycke wijst erop dat zulke advertenties in de geest van de wet wel onder de richtlijnen zouden moeten vallen, maar in de praktijk niet altijd als politieke advertenties worden aangemerkt.
Politici verweren zich dat ze binnen de regels blijven. De Gucht zegt dat zijn advertenties louter bedoeld waren om volgers te winnen, Brouns benadrukt dat het algemene aankondigingen waren en dat er geen nieuwe advertenties meer komen, en Warnez noemt zijn uitingen informerend over schoolfinanciering in plaats van partijpolitiek. Valerie Van Peel reageerde niet.
Kort samengevat: hoewel Meta politieke advertenties formeel verbood, blijven bepaalde politici via kleine, niet‑ingewikkelde advertenties zichtbaar op Facebook en Instagram. De door de EU gewenste transparantie over wie betaalt en waarom advertenties getoond worden, blijkt daardoor in de praktijk nog onvoldoende gegarandeerd.