Fraudeurs ontvreemdden 5 miljard euro uit coronaherstelfonds, schat Europees OM
In dit artikel:
Het Europees Openbaar Ministerie (EOM) schat dat ruim 5 miljard euro is misbruikt uit het Europees coronaherstelfonds (Recovery and Resilience Facility, RRF). Eind 2025 waren er meer dan vijfhonderd lopende onderzoeken naar vermeende fraude met dat fonds, met bijna driehonderd nieuwe zaken die dat jaar zijn opgestart. In totaal staan bijna tweeduizend personen als verdachten geregistreerd. Het aandeel RRF-zaken binnen alle onderzoeken van het EOM steeg van 17 naar 21 procent.
De toename is deels te verklaren door de fasering van het fonds: uitbetalingen werden deels gekoppeld aan het uitvoeren van hervormingen, waardoor in de beginjaren minder geld circuleerde. Nu projecten en uitgaven aantrekken, ontstaan ook meer kansen voor fraude, aldus het EOM. Tegelijkertijd waarschuwt het bureau dat het inschatten van de omvang van fraude lastig blijft omdat zulke praktijken vaak verborgen plaatsvinden.
Bijna twee derde van de RRF-onderzoeken betreft Italië. Dat land is ook de grootste begunstigde van het fonds: tot nu toe is ongeveer 153 miljard van de in totaal 394 miljard euro uitgekeerd aan Italië. Volgens het EOM hangt de hoge aantallen onderzoeken niet alleen samen met de omvang van de ontvangsten, maar ook met actieve opsporingscapaciteit—de Italiaanse fiscale politie blijkt daarbij veel zaken op te sporen. Het EOM waarschuwt dat weinig of geen meldingen uit een lidstaat niet automatisch betekent dat daar geen fraude plaatsvindt; detectieverschillen tussen landen spelen mee. België, Cyprus, Letland en Spanje werden genoemd als landen die vooruitgang boeken in het opsporen van misbruik.
In Nederland waren er tot eind 2025 geen EOM-onderzoeken naar RRF-fraude; ons land ontving tot nu toe circa 2,5 miljard euro uit het fonds. Al vanaf het begin van het RRF bestond er zorg over het frauderisico — OLAF wees dat vroeg op — en journalisten, waaronder FTM, begonnen in 2021 samen te onderzoeken hoe het geld is besteed. Kritiek richt zich ook op gebrekkige transparantie en onvoldoende preventieve maatregelen: in 2024 bleek dat lidstaten weigerden een Europese fraudeurslijst te gebruiken vanwege administratieve bezwaren, en de Europese Rekenkamer concludeerde recent dat de EU-begroting onvoldoende is beschermd tegen risico’s rond het RRF.