Fraude geen bezwaar: brokkenpiloot met schimmig verleden mag gewoon drones bouwen voor Defensie
In dit artikel:
Mikhail Kokorich, oprichter en eigenaar van het dronebedrijf Destinus, is ondanks eerdere onthullingen over zijn omstreden verleden nu betrokken bij projecten met het Nederlandse ministerie van Defensie. In maart publiceerde Follow the Money (FTM) dat Kokorich in de Verenigde Staten werd beschuldigd van fraude en een schikking trof, waarna hij een beroepsverbod kreeg. Desondanks stond in november een prototype van Destinus prominent naast Jan Willem Hartman, hoofd inkoop van Defensie, tijdens een defensie-innovatiebeurs in Nijkerk — en werd het apparaat later ook getest op een militair oefenterrein.
Kokorich bouwde eerder een staat van dienst op die bij critici zorgen wekte: mislukte start-ups, beschuldigingen van onduidelijke financiering uit Rusland en conflicten met zakenpartners. De Amerikaanse beurswaakhond SEC stelde dat hij bij zijn voormalig bedrijf Momentus misleidende uitspraken deed over tests van satellietmotoren; hij schikte en kreeg een beroepsverbod in de VS. Ook bestempelden Pentagon en State Department hem in de VS als een potentieel veiligheidsrisico vanwege zijn contacten met Russische bankiers. Desondanks ging Kokorich door met een nieuw bedrijf in Europa: Destinus, dat aanvankelijk ambitieuze plannen had voor supersonische waterstofvliegtuigen maar zich later concentreerde op militaire drones.
Destinus profileerde zich na de Russische invasie duidelijk pro-Oekraïne; Kokorich beëindigde zijn Russische staatsburgerschap in januari 2024 en werd later door de FSB in Rusland beschuldigd van betrokkenheid bij een vermeend couppoging — een aanklacht die volgens het artikel zonder bewijs werd geuit. Tegelijkertijd claimt Destinus inmiddels ‘duizenden’ drones te produceren, met onderdelen die bij VDL in Born (Limburg) worden gemaakt, en het bedrijf zou zijn hoofdkwartier van Zwitserland naar het voormalige marinevliegkamp Valkenburg hebben verplaatst. Bloomberg taxeert Destinus op ongeveer 1,5 miljard euro, waarmee het een ‘unicorn’ zou zijn.
Nederlandse defensie-inkoopmedewerkers toonden interesse in Destinus’ counter-drone Hornet, die volgens het bedrijf in staat zou zijn om de uit Iran en Rusland afkomstige Shahed-drones te bestrijden — een dreiging die ook Defensie benoemt als reden om verschillende technologieën te verkennen. Waar in maart Defensie terughoudend was over de relatie met Destinus, erkent een woordvoerder nu dat er met meerdere bedrijven contact is voor experimenten en conceptproeven en dat Destinus één van de partijen is. Cruciaal daarbij is dat de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) onderzoek deed naar zowel het bedrijf als Kokorich; de defensiewoordvoerder zegt dat die onderzoeken geen belemmering voor samenwerking opleverden, maar details van die onderzoeken zijn niet openbaar gemaakt.
Kokorich en Destinus voerden actief PR na de onthulling door FTM: journalisten van diverse Nederlandse en regionale media bezochten fabrieken en evenementen. Kokorich zelf toont soms openlijk beelden van operaties met zijn systemen en verwees — in gesprekken met journalisten — naar aanspraken uit Oekraïense kringen over schade veroorzaakt door Destinus-drones. Op wapenbeurzen ontmoette hij ook figuren uit het defensieveld en maakte hij contact met personen rond staatssecretaris Gijs Tuinman (verantwoordelijk voor materieelinkoop), hetgeen vragen opriep over welke informatie en contacten er tussen Kokorich en beleidsmakers bestaan.
FTM benadrukt de spanning tussen enerzijds de behoefte van Nederland om snel middelen te vinden tegen nieuwe dreigingen en anderzijds de controverse rond de betrouwbaarheids- en veiligheidsgeschiedenis van leveranciers. Terwijl Defensie zegt dat veiligheidsdiensten geen bezwaar zien, blijven kritische vragen over Kokorichs eerdere juridische en financiële problemen en zijn internationale connecties relevant voor de beoordeling van langdurige samenwerkingen en voor de transparantie van de besluitvorming rondom de aanschaf en productie van strategische militaire technologieën. Destinus en Kokorich hebben verder geen commentaar gegeven op verzoeken van FTM; het ministerie reageerde niet tijdig voor publicatie.