Fransen naar stembus: dit staat op het spel voor Parijs en voor het Rassemblement National van Marine Le Pen
In dit artikel:
Meer dan 35.000 Franse gemeenten en dorpen gaan begin dit weekend naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen; de eerste kiesronde vond plaats op 15 maart. Hoewel lokale polls vaak los staan van het nationale toneel, worden deze verkiezingen nauwlettend gevolgd omdat ze fungeren als proefplaats voor de presidentsstrijd van 2027. Vooral het Rassemblement National (RN) probeert de lokale verkiezingen te nationaliseren om te bewijzen dat de partij ook op gemeentelijk niveau kan besturen, terwijl partijen rondom president Macron opvallend terughoudend opereren uit vrees voor tegenvallende resultaten.
De stembusgang bepaalt lokale besturen voor de komende zes jaar en kent normaal twee rondes; waar geen lijst een absolute meerderheid haalt volgt een tweede ronde. Dit jaar gelden gewijzigde regels: lijsten met minimaal 10 procent van de stemmen in ronde één mogen door naar ronde twee. In ongeveer negen van de tien gemeenten zal echter na de eerste ronde al duidelijk zijn wie burgemeester wordt.
In de drie grootste steden — Parijs, Marseille en Lyon — verandert het systeem: bewoners stemmen nu zowel voor hun arrondissement als rechtstreeks voor het centrale stadsbestuur, waardoor de burgemeester rechtstreeks wordt gekozen. Voorheen was dat een getrapt systeem waarbij arrondissementen zwaarder konden wegen, vergelijkbaar met kiesmannen.
Parijs is een belangrijke inzet. Anne Hidalgo (PS) stopt na twaalf jaar; haar opvolgerkandidaat Emmanuel Grégoire voert campagne op betaalbaar wonen en het beperken van toeristische huurpraktijken, en staat in de peilingen voor. Rechts treedt onder meer Rachida Dati aan, die veiligheid en een schoner stadsbeeld belooft. Door de aanwezigheid van meerdere rechtse kandidaten kan het rechtse kamp zichzelf verdeeld terugvinden; om Grégoire te verslaan zou één of meer van die kandidaten zich in de beslissende ronde terug moeten trekken.
In het zuiden van Frankrijk probeert het RN door te breken buiten de huidige uitzondering Perpignan. Doelsteden zijn grote centra als Nice en Marseille, maar ook middelgrote gemeenten zoals Toulon en Nîmes. Het tweerondensysteem bood het RN traditioneel bescherming doordat tegenstanders in ronde twee vaak een 'front républicain' vormden om de partij uit bestuurlijke macht te houden. Die strategische allianties lijken deze keer echter moeilijker te smeden. De gewelddadige dood van de extreemrechtse student Quentin Deranque in Lyon heeft de politieke verhoudingen verstoord: vooral rechts kreeg meer kritiek op samenwerking met de radicaal-linkse La France Insoumise (LFI), die onder verhoogde druk staat.
De komende week, met name de beslissende tweede ronde waar die nodig is, zal uitwijzen of partijen bereid zijn tot lokale pacten en in hoeverre de RN terrein wint. De uitkomst kan richtinggevend zijn voor het politieke landschap in aanloop naar de nationale verkiezingen van 2027.