Frans Timmermans: Brussel maakt een kapitale blunder
In dit artikel:
Vanuit Brussel klinkt de auteur gefrustreerd over de beperkte adviezen van de Europese Commissie — meer thuiswerken en minder vliegen — en roept op tot structurele maatregelen in plaats van tijdelijke pleisters. Volgens hem is de kernoplossing het snel verminderen van Europa’s afhankelijkheid van geïmporteerde fossiele brandstoffen. In plaats daarvan ziet hij dat de Commissie fout op fout heeft gemaakt: de energietransitie is vertraagd en de import van Amerikaanse fossiele brandstoffen juist toegenomen, waardoor nieuwe afhankelijkheden zijn ontstaan nadat de afhankelijkheid van Rusland grotendeels is afgebouwd.
Politiek en geopolitiek spelen een belangrijke rol in deze analyse. De auteur wijst op de onbetrouwbaarheid van de VS onder president Trump — wiens houding, steun aan extreemrechtse partijen en kritiek op westerse instituties volgens hem de geloofwaardigheid van het Westen aantast — en betreurt dat Europa nu voor een groot deel afhankelijk dreigt te worden van een buitenlandse leider die eigen belangen volgt. Daarnaast waarschuwt hij dat het Amerikaanse en Israëlische optreden tegen Iran ernstige gevolgen heeft voor landen die fossiel-import afhankelijk zijn: Azië en Europa kunnen langdurig geraakt worden, terwijl arme regio’s in Afrika en elders risico lopen op misoogsten, voedseltekorten en migratiestromen door de combinatie van energie- en kunstmesttekorten plus klimaatverandering.
De Europese Green Deal wordt door de auteur verdedigd als meer dan klimaatbeleid; het is volgens hem een industrieel en economisch masterplan om Europa toekomstvast en soeverein te maken. De ontstaansgeschiedenis van de Green Deal was breed gedragen, gesteund door maatschappelijke bewegingen en jeugd, maar coronacrisis en de oorlog in Oekraïne deden het onderwerp minder urgent lijken voor burgers. Wat erger is: de politieke rechterzijde heeft van de Green Deal een twistpunt van de cultuurstrijd gemaakt, waardoor beleidskeuzes zijn teruggeschroefd. Onder leiding van Ursula von der Leyen zouden klimaatambities in haar tweede termijn verminderd zijn, waardoor de transitie is vertraagd en spelers die achterbleven werden beloond.
Als reactie pleit de schrijver voor een versnelde en grootschalige inzet op eigen duurzame energieproductie — met name zon- en windenergie — als snelste en goedkoopste route naar energie-onafhankelijkheid. Hij verwijst impliciet naar voorbeelden zoals Spanje, waar vroeg inzetten op hernieuwbare energie de stroomprijs voordelig beïnvloedde. Omdat de term “Green Deal” politiek vergiftigd dreigt te raken en daardoor de uitvoering belemmert, stelt hij voor het project een andere naam te geven: de “Freedom Deal”, om het doel — Europese soevereiniteit en toekomstbestendigheid — duidelijker te maken en politiek te ontkoppelen van cultuurstrijd.
Kortom: de auteur waarschuwt dat zonder versnelde nationale en Europese investeringen in hernieuwbare energieën Europa economisch en geopolitiek kwetsbaar blijft, en dat politieke spelletjes rond terminologie de noodzakelijke transitie kunnen belemmeren.