Forum voor Democratie doet meer dan slechts 'flirten met fascisme', zoals Robin te Slaa stelt

In dit artikel:

Historicus Robin te Slaa onderzoekt in zijn boek *Flirten met fascisme* het gedachtegoed van Forum voor Democratie (FvD) en de ontwikkeling daarvan. Volgens hem vertoont de partij onder leiding van Thierry Baudet op essentiële punten duidelijke verwantschap met het fascisme, al is FvD volgens zijn strikte definitie niet volledig als fascistisch te classificeren. De partij past beter binnen extreemrechts.

Te Slaa hanteert, in navolging van historicus Roger Griffin, een beperkte definitie van fascisme. De kern daarvan is het geloof in een nationale wedergeboorte. Volgens de auteur onderscheidt FvD zich hiermee van partijen als de PVV, BBB en JA21, die vooral teruggrijpen op populisme, nostalgie of conservatief nationalisme. FvD presenteert zichzelf juist als een spirituele voorhoede die Nederland wil bevrijden van globalistische, multiculturele en liberale invloeden en wil herstellen tot een homogene volksgemeenschap.

De radicalisering is volgens Te Slaa zichtbaar in het steeds explicietere etnonationalisme van de partij. Het begrip ‘boreaal’ zou daarbij de plaats van ‘arisch’ hebben ingenomen. Baudet, Freek Jansen en andere prominenten putten volgens het onderzoek uit werken van nazi-ideoloog Alfred Rosenberg en hedendaagse white supremacists. Ook het jongerenblad *Dissident* fungeert volgens Te Slaa als ideologische proeftuin. Het biedt ruimte aan onder anderen Jared Taylor, Alexander Doegin en Martin Sellner, die pleit voor ‘remigratie’.

Die term staat voor het gedwongen vertrek van grote groepen mensen van niet-westerse afkomst, ook wanneer zij genaturaliseerd zijn. Te Slaa ziet daarin een voorbeeld van een ‘mobiliserende mythe’: een belofte van etnische zuivering die de nationale wedergeboorte mogelijk zou maken. FvD koppelt dit aan complottheorieën over ‘omvolking’, de Great Reset en een wereldwijde elite. Baudet gebruikt volgens de auteur daarbij taal en redeneerpatronen die sterk lijken op die uit het antisemitische pamflet *De protocollen van de wijzen van Sion*. Het antisemitisme binnen FvD zou bovendien verder gaan dan losse uitingen van jongeren: Baudet heeft zich volgens Te Slaa denigrerend over joden uitgelaten en de Holocaust ter discussie gesteld, terwijl ook andere partijleden antisemitische berichten verspreidden.

Toch ontbreken volgens Te Slaa belangrijke kenmerken van het klassieke fascisme. FvD streeft niet zichtbaar naar de vorming van een ‘nieuwe mens’, pleit voor bindende referenda en rechtstreeks gekozen functies en wil een kleine overheid met beperkte bemoeienis met bedrijven. Vooral dat laatste wijkt af van het economische model van historisch fascisme.

Daarnaast beïnvloeden anti-verlichtingsdenkers als Alain de Benoist en Alexander Doegin de partij. Hun verlangen naar herstel van een spirituele, traditionele orde uit een mythisch verleden verklaart mede FvD’s bewondering voor Poetins Rusland. De gematigder publieke uitstraling van de partij ziet Te Slaa als een strategie om extreemrechtse ideeën te normaliseren. Achter die façade, vooral in jongerenkringen, schuilt volgens hem een autoritaire beweging die bovendien sympathie toont voor revolutionair en gewelddadig activisme.