Flaneren op het bolwerk

In dit artikel:

Ook na de zomervakantie blijft het vakantiegevoel hoorbaar in het Nederlands. Mensen spreken woorden als ‘arrivederci’ en ‘takk’ tijdelijk met een Nederlands accent uit en bestellen een croissant als ‘krwasah’. Zulke taalveranderingen laten zien hoe woorden over grenzen reizen en in andere talen een nieuwe vorm of betekenis krijgen.

Een opvallend voorbeeld is ‘bolwerk’. Dat Nederlandse woord voor een verdedigingswerk werd door de Fransen overgenomen voor een brede weg over een vestingwal. Omdat de oorspronkelijke uitspraak lastig was, veranderde het via ‘bollewarque’ in ‘boulevard’. Nederlanders namen dat woord later opnieuw over, nu voor een brede straat, bijvoorbeeld langs de kust. Zo ontstond een zogenoemde terugontlening: een Nederlands woord keerde na een Franse bewerking terug naar het Nederlands. De uitspraak blijft daarbij veranderlijk: na een vakantie in Zuid-Frankrijk zeggen Nederlanders misschien even ‘boelvaar’, maar in Scheveningen krijgt de boulevard al snel weer een Nederlands accent.