Fiona is kinderloos en wil zich daar nooit meer voor verantwoorden: 'Alsof ik maar wat aanrommel'

In dit artikel:

Een Nederlandse popjournalist en auteur beschrijft in haar nieuwe boek Niet moeder hoe haar leven zonder kinderen vanzelfsprekend was tot de coronapandemie haar blik veranderde. Als jong meisje had ze nooit van een gezin gedroomd; ze richtte zich op muziek, werk en vrijwilligerswerk en voelde zich lange tijd vrij en gevierd om die levensstijl. Met het ouder worden merkte ze echter toenemende sociale verwachtingen: het ideaal van “huisje, boompje, beestje” ging vaker tegen haar bestaan in.

Tijdens de lockdowns, toen zij single was, voelde ze zich onzichtbaar omdat het openbare discours vooral gezinnen en ouderen benoemde. Die ervaring van eenzaamheid zette haar ertoe aan te onderzoeken of er toch een kinderwens in haar zat. Ze sloot zich een maand op om te reflecteren en schreef dagboekaantekeningen die de basis vormden van haar boek. Uit dat proces concludeerde ze dat de pas ontstane wens vooral voortkwam uit een behoefte aan aansluiting op de samenleving, niet uit een diepgewortelde mate van moederliefde. Zodra ze dat besef had, verdween de wens weer.

Ze bespreekt de hardnekkige koppeling tussen vrouwelijkheid en zorgzaamheid en ervaart vaak oordeel, vooral van andere vrouwen, over kinderloosheid. Veel gesprekken beginnen met wat iemand “heeft” — partner, huis, kinderen — terwijl zij vindt dat het over wie je bent zou moeten gaan. Vragen als “Heb je kinderen?” wekken bij haar irritatie; soms leidt het echter ook tot waardevolle gesprekken als ze openlijker antwoordt.

De schrijfster pleit voor meer maatschappelijke erkenning van mensen zonder kinderen en zelfs voor beleidsmaatregelen die rekening houden met kinderloze levensvormen. Ze noemt het vreemd dat het gezin nog altijd de norm vormt en dat er geen regelingen bestaan voor mensen zonder kinderen (bijvoorbeeld verlofregelingen). De reacties op haar boek zijn overwegend positief; lezers herkennen zich en bedanken haar omdat ze een onderwerp bespreekbaar maakt dat vaak stil blijft.

Over de toekomst en haar oude dag maakt ze zich weinig zorgen: haar sociale netwerk en vrienden bieden voor haar de noodzakelijke verbondenheid. Ze benadrukt dat een waardevol leven niet per se via nageslacht hoeft te lopen en hoopt dat kinderloze mensen minder verplicht zullen zijn zich te verantwoorden — dat het vanzelfsprekend wordt dat zorg, liefde en verbondenheid op verschillende, niet-traditionele manieren ingevuld kunnen worden.