Financiële stabiliteit in gevaar door 'giftige cocktail' van cyberaanvallen, inflatie en dreigende beurscrash: 'Dringend actie nodig'

In dit artikel:

Olaf Sleijpen, president van De Nederlandsche Bank (DNB), waarschuwt dat de Nederlandse financiële stabiliteit onder druk staat door een samenloop van externe risico’s: geopolitieke onrust (met name een langdurig conflict in het Midden-Oosten), stijgende inflatie en een mogelijke koersdaling op de aandelenmarkten. Deze mix noemt hij ernstig genoeg om van „code oranje” te spreken.

DNB publiceerde het Overzicht Financiële Stabiliteit en voerde een stresstest uit waarin een recessief en inflatoir scenario — deels veroorzaakt door een langdurige oorlog in het Midden-Oosten — werd losgelaten op banken, verzekeraars en pensioenfondsen. Conclusie: de grote instellingen beschikken over stevige kapitaalbuffers en kunnen veel verliezen opvangen, maar bij een langer durend conflict neemt het risico op grotere kredietverliezen toe. Ook verzekeraars en pensioenfondsen starten vanuit een relatief sterke uitgangspositie.

Een andere grote zorg is de toename van cyberdreigingen, vooral door zeer geavanceerde AI-modellen die kwetsbaarheden razendsnel kunnen opsporen en autonoom aanvallen kunnen uitvoeren. Sleijpen benadrukt dat niet alleen financiële instellingen zelf risico lopen, maar dat aanvallen op vitale infrastructuur (energie, telecom) snel kunnen doorsijpelen naar de financiële sector. Middelgrote instellingen zijn hierbij het kwetsbaarst: zij werken vaak deels met publieke cloud-diensten en deels met eigen systemen, en beschikken niet altijd over dezelfde middelen als de grote banken of de verdediging van hyperscalers.

Daarnaast waarschuwt DNB voor oververhitte aandelenmarkten: de recente rally wordt gedreven door een klein aantal grote AI- en technologiebedrijven, waarvan toekomstige winsten onzeker zijn. Dat vergroot het risico op scherpe correcties.

Tegelijkertijd wijzen toezichthouders zoals de Autoriteit Financiële Markten (AFM) op het lage beleggersaandeel van Nederlandse huishoudens. Eind 2025 lag het spaargeld op banken aanzienlijk hoger dan directe beleggingen in effecten, terwijl meer beleggen op lange termijn kan bijdragen aan een beter pensioen. De AFM schat dat ongeveer 800.000 huishoudens de middelen hebben om te starten met beleggen maar dit nog niet doen.

Kort: DNB ziet een reeks samenwerkende externe bedreigingen, maar benadrukt dat solide buffers de sector momenteel weerbaar maken. Het advies is echter om versneld te investeren in cyberweerbaarheid en beleidsmaatregelen om spillovers te voorkomen, en om aandacht te houden voor marktwaarderingen en huishoudelijk beleggingsgedrag.