Filipijnse ex-strijder Yacob is nu taxichauffeur
In dit artikel:
In 2014 sloten de Filipijnse regering en de rebellengroep Moro Islamic Liberation Front (MILF) een vredesakkoord dat een einde moest maken aan decennialange gevechten op Mindanao. Het akkoord voorzag in ontwapening van MILF-strijders en de oprichting van een autonome regio, de Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM). Veel ex-strijders, zoals de man die in het artikel “Yacob” wordt genoemd, legden hun geweer neer. Yacob trad op zijn dertiende toe tot MILF en zag vooral rond 2000, toen president Joseph Estrada “totale oorlog” voerde en kampen liet bombarderen, hevige veldslagen. Hij zegt niet te twijfelen aan het doden van regeringsmilitairen tijdens die gevechten, maar ervaart het huidige leven als genormaliseerd: hij kan vrij bewegen en werken, en MILF-lidmaatschap is niet strafbaar zolang er geen burgers zijn gedood.
De hervorming stokt echter. Van circa 40.000 MILF-strijders zijn er 26.145 gedemobiliseerd; de resterende ongeveer 14.000 blijven wapenbezit deels aanhouden omdat MILF deze zomer de ontwapening opschortte. De reden: de beweging verwijt Manilla het niet nakomen van afspraken, vooral op het gebied van financiële steun aan ex-strijders en andere onderdelen van het normalisatieproces. Ook de politieke legitimiteit van BARMM staat onder druk: hoewel de regio in 2019 werd opgericht, werden lokale leiders aanvankelijk benoemd met instemming van de nationale regering en verkiezingen zijn herhaaldelijk uitgesteld — ook die van afgelopen oktober gingen niet door. Daardoor blijven dezelfde bestuurders zonder rechtstreeks mandaat zitten, wat in brede kring op weerstand stuit.
Hashim B. Manticayan, voorzitter van de koepel League of Bangsamoro Organizations, waarschuwt dat de ontsporing van het vredesproces “zeer, zeer gevaarlijk” is. Hij vreest dat uitblijvende beloften en vertraagde socio-economische hulp het vertrouwen van burgers en van gedemobiliseerde strijders aantasten. Zonder geloofwaardige banen en inkomen kunnen ex-strijders terugvallen op gewapende actie, aldus Manticayan, die de onderliggende oorzaak ziet in langdurig onrecht en marginalisering van de Bangsamoro-bevolking. Volgens critici heeft alleen voormalig president Rodrigo Duterte — zelf afkomstig uit Mindanao — echt begrip getoond voor die grieven; de huidige regering zou het conflict vooral managen in plaats van oplossen.
Kortom: het vredesakkoord heeft veel bereikt, maar incomplete ontwapening, uitgestelde verkiezingen en oningeloste sociale beloften maken de situatie fragiel en vergroten het risico op hernieuwd geweld op Mindanao.