Feynman en/of Feiten - Miljardennota

In dit artikel:

De auteur betoogt dat het kabinet zich vooral bezighoudt met imago en persoonlijke profilering, terwijl moeilijke financiële en bestuurlijke keuzes blijven liggen. Volgens hem daalt de koopkracht voor het eerst in jaren en ontbreekt gericht beleid om de economie, arbeidsmarkt en overheidsfinanciën gezond te houden. Hij verwijt ministeries bovendien dat zij onvoldoende inzicht geven in de kosten van bureaucratie en in de verdeling van nettobetalers en -ontvangers.

Een belangrijk deel van de kritiek richt zich op asiel en integratie. De auteur stelt dat ongeveer driekwart van de nieuwe bijstandsuitkeringen aan jongeren onder de 27 jaar naar niet-westerse migranten gaat, onder wie statushouders. Hij wijst op problemen bij jonge Syriërs die zonder ouders naar Nederland kwamen en volgens hem ondanks begeleiding vastlopen, soms in criminaliteit. De sociale uitkeringen vormen volgens hem de grootste begrotingspost; de langdurige kosten van opeenvolgende groepen asielzoekers zouden in de tientallen miljarden kunnen lopen. Ook hekelt hij de uitgaven aan noodopvang en het Europese migratiepact, terwijl volgens hem terugkeerhubs en een consequente toepassing van het Dublincriterium ontbreken.

Daarnaast waarschuwt de auteur voor de groei en kosten van het ambtenarenapparaat. Hij noemt een stijging van 44 procent in het aantal rijksambtenaren en 68 procent hogere kosten. Hij verzet zich tegen plannen om belasting te heffen op ongerealiseerde vermogenswinsten en verwijst naar Frankrijk, waar een vermogensbelasting volgens hem honderden miljonairs en miljarden aan kapitaal deed vertrekken. Ook het Nederlandse huurbeleid krijgt kritiek: door huurmaximering en verlagingen zou de verhuurmarkt zijn ingestort en zouden woningcorporaties en pensioenfondsen minder reden hebben om woningen te bouwen.

Op de arbeidsmarkt ziet de auteur een groeiend tekort aan technisch personeel. Hij wijst op 20 procent minder leerlingen op technische vmbo-opleidingen, terwijl de bouw, industrie, energietransitie en defensie juist technici nodig hebben. Volgens hem leidt het huidige onderwijs- en uitkeringsbeleid ertoe dat jongeren minder verdienen en later meer toeslagen ontvangen.

Verder noemt hij infrastructuur en regelgeving als rem op economische ontwikkeling. Netbeheerder TenneT zou voor een 380kV-station zijn tegengehouden door een tijdelijke stikstofbijdrage van 0,04 mol per hectare, ondanks het belang van netverzwaring voor laadpalen en warmtepompen. Tegelijkertijd staan bedrijven volgens hem op wachtlijsten voor laadpalen en ontbreekt personeel om het elektriciteitsnet uit te breiden. De gesloten Merwedebrug, waarvan de schade volgens de auteur 1,5 miljoen euro per dag bedraagt en waarvan vervanging pas rond 2031 wordt verwacht, dient als voorbeeld van achterstallig onderhoud.

Tot slot bekritiseert de auteur het stikstof- en klimaatbeleid. Hij vindt dat boeren met vergaande reductieplannen worden genegeerd, terwijl tientallen miljarden worden uitgetrokken voor natuur- en milieumaatregelen zonder voldoende aandacht voor uitvoerbaarheid, voedselzekerheid of internationale verschillen. Stikstof ziet hij niet alleen als probleem, maar ook als grondstof die uit mest kan worden teruggewonnen en voor kunstmest en voedselproductie kan worden gebruikt. Zijn centrale conclusie is dat iedere overheidsuitgave eerst door burgers en bedrijven moet worden verdiend.