Festival November Music eist een rol op in de herbezinning over wat muziek kan zijn
In dit artikel:
Festival November Music in ’s-Hertogenbosch wil de scheidslijnen tussen pop, jazz, elektronica en hedendaags klassiek doorbreken. Tijdens de editie van 20 tot en met 29 november staat niet één hiërarchie of traditie centraal, maar alle levende muziek die nieuwe vormen en verbindingen zoekt.
De aanleiding is een bredere discussie over de rol van muziek en kunst. De auteur verwijst naar David Byrne, die muziek beschouwt als een contextgebonden en communicatieve activiteit: ze ontstaat voor een bepaald publiek, in een specifieke ruimte en met de beschikbare technologie. Dat staat tegenover de westerse klassieke opvatting van muziek als een verzameling verheven meesterwerken die in concertzalen en instellingen worden bewaard. Volgens de auteur heeft die monumentale benadering de klassieke muziek steeds verder van het publiek verwijderd. Concerten dreigen herdenkingsplechtigheden te worden en luisteraars passieve consumenten.
Daarom moet het publiek volgens de auteur opnieuw deelnemer worden. Muziek hoeft niet alleen te worden uitgelegd of in vaste genres en programma’s te worden aangeboden; ze mag ook verrassen, verwarren en mensen activeren. Byrne pleit voor een bredere cultuuropvatting en ziet geen rangorde tussen goede musici uit verschillende stijlen. Een levendige muziekcultuur ontstaat wanneer makers en luisteraars samen nieuwe manieren van luisteren en beleven ontwikkelen.
November Music probeert die gedachte in praktijk te brengen. Directeur Marieke Hopman wil geen strikte regels over wat wel of geen ‘nieuwe muziek’ is. Jazz, elektronische muziek, hedendaags klassiek en alles daartussen of daarbuiten zijn welkom, zolang de maker centraal staat. De organisatie ziet ruimte voor muziek die niet past in de tegenstelling tussen hoog en laag, elitair en populair. Volgens Hopman kan juist zo’n niche een groot publiek bereiken, omdat ze een alternatief biedt voor een steeds verder oprukkende mainstream.
De Nederlandse muzikant en componist Thomas Azier is dit jaar artist in residence. Hij beweegt tussen singer-songwriter, popartiest, componist, film, design en elektronica en geldt daarmee als voorbeeld van de ongebonden maker die zichzelf voortdurend opnieuw uitvindt. Zijn traject vormt een belangrijk onderdeel van het festivalprogramma. Zo presenteren Azier, Ellen Treasure en beeldmaker Jesper Boot in het Design Museum Den Bosch een nieuwe beeldtaal die verder wil gaan dan het traditionele muziekvideoformaat.
Het festivalprogramma weerspiegelt die brede aanpak. Het Bosch Labyrint leidt bezoekers langs vijf nieuwe werken op bijzondere plekken in de stad, aangevuld met een geluidswandeling over de klank van ’s-Hertogenbosch. Verder zijn er onder meer een ambientavond, optredens met pop- en rave-elementen, dans van Lander & Adriaan, microtonale pop van Maddie Asman, een bijdrage van Club Guy & Roni en een optreden van Spinvis. Kunstenaars combineren verschillende disciplines: Thomas van Dun toont naast een nieuw strijkkwartet ook schilderijen met geluidsimpressies.
Tegelijk blijft er ruimte voor hedendaagse compositie. Het festival presenteert nieuwe opdrachten van onder anderen Celia Swart, Wilbert Bulsink, Reinier Baas, Eva van Pelt en Sanne Huijbrechts. Ensembles als Bang on a Can, Het Muziek en Roomful of Teeth komen naar Den Bosch. Michael Gordon viert er zijn zeventigste verjaardag en Michel van der Aa’s bekroonde VR-opera-installatie From Dust laat bezoekers via handgebaren een audiovisuele ervaring beïnvloeden.
Een verandering is het einde van het Bosch Requiem, na negen edities. In plaats van een grote compositieopdracht die veel geld kost en één werk oplevert, wil Hopman hetzelfde budget inzetten voor vijf of zes nieuwe stukken, inclusief repetities. Dat past bij haar zorg over de verschraling van podia voor vernieuwende muziek. November Music wil een vitaal alternatief bieden voor instellingen die uit angst voor een ouder, behoudend publiek steeds terugvallen op bekende werken van componisten als Mahler en Dvořák.
De auteur ziet het festival als antwoord op een muziekleven zonder duidelijke avant-garde of vaste grenzen tussen hoge en lage cultuur. In zo’n onzekere periode, waarin makers voortdurend experimenteren en zichzelf opnieuw uitvinden, kan de open houding van de popmuziek richting geven. November Music wil daarom niet voorspellen welke muziek de toekomst bepaalt, maar ruimte maken voor een gezamenlijk en onvoorspelbaar onderzoek naar wat muziek kan zijn.
Vandaag Inside: Albert Verlinde haalt uit naar Henri Bontenbal: 'Dan steek je een mes in je eigen coalitie!'