Festival Mind the Gap! brengt vergeten muziek naar het Concertgebouw: 'Het beeld van de componist is altijd wit, Europees; veel van hetzelfde'
In dit artikel:
In het Concertgebouw werken programmamaker/muzikant Orville Breeveld en directeur Simon Reinink aan Festival Mind the Gap!, een initiatief dat vergeten zwarte componisten opnieuw in de schijnwerpers wil zetten. Ze wijzen op een dubbel probleem: enerzijds is er een repertoire-gat — veel mooie muziek van niet-westerse of zwarte makers wordt nauwelijks geprogrammeerd — en anderzijds een kenniskloof: de verhalen achter die muziek zijn vaak onbekend en verdwenen uit de gangbare canon.
Breeveld illustreert dat aan de hand van de Amerikaanse componiste Florence Price, die in 1933 met haar Eerste symfonie een triomf beleefde in Chicago maar daarna grotendeels uit de concertzalen verdween. Zulke voorbeelden, en figuren als William Grant Still, Joseph Bologne (Chevalier de Saint-George) en Johannes Helstone, tonen volgens de organisatoren hoe dominante culturele netwerken bepaalde stemmen hebben uitgewist of hun zichtbaarheid hebben beperkt. Reinink vergelijkt de situatie met het vroegere MTV: lange tijd werden belangrijke artiesten buiten beeld gelaten, totdat er een bewustzijn kwam om die lacunes op te vullen.
Mind the Gap! richt zich zowel op het opnieuw opvoeren van repertoire als op het delen van biografieën en context. Het doel is niet een nostalgische rehabilitatie, maar het openbreken van een levende canon: nieuwe muziek en vergeten werken een vaste plek op podia en in curricula geven. Concreet programmeert het festival onder meer het Concertgebouworkest, pianiste Rebeca Omordia (die onder andere de Surinaamse rapsodie van Majoie Hajary speelt) en countertenor Reginald Mobley. Een opvallende gast is het Britse Chineke! Orchestra, opgericht door Chi-chi Nwanoku, dat zwarte en etnisch diverse musici samenbrengt en actief bladmuziek heeft verzameld.
Succes meten Breeveld en Reinink niet aan volle zalen alleen, maar aan het in gang zetten van een blijvende beweging: dat programmeurs, musici en publiek anders naar de canon gaan kijken en dat jonge mensen worden geïnspireerd. Breeveld noemt als voorbeeld hoe zo’n podiumervaring zijn eigen dochter weer achter de piano bracht. Het festival wil daarmee een nulmeting zijn: zichtbaar maken wat er nu is en aantonen hoe veel er nog herontdekt kan worden, zodat deze “gemiste kansen” onderdeel worden van de canon van morgen.