Ferdia Lennon (39) won met zijn debuutroman allerlei prijzen: 'In Amsterdam schreef ik mijn eerste, zeer slechte, korte verhaal'

In dit artikel:

De Ierse schrijver Ferdia Lennon keert in Amsterdam terug naar de stad waar hij als student zijn ambitie om schrijver te worden ontdekte. Zijn debuutroman Helden zonder glorie, waaraan hij zeven jaar werkte, groeide uit tot een internationale bestseller, won meerdere prijzen en verscheen inmiddels ook in het Nederlands.

De historische roman speelt in 412 voor Christus, na de mislukte Atheense invasie van Sicilië tijdens de Peloponnesische Oorlog. Atheense soldaten worden gevangen gehouden in een steengroeve bij Syracuse. Twee plaatselijke pottenbakkers proberen hen te helpen door samen met de gevangenen Medeia van Euripides op te voeren. Lennon baseerde dit uitgangspunt op een historische aanwijzing dat gevangenen konden worden gespaard als zij verzen uit Griekse tragedies konden voordragen.

Met het verhaal onderzoekt Lennon hoe mensen hun vijanden kunnen ontmenselijken en toch geraakt kunnen worden door hun poëzie en theater. Volgens hem kan kunst empathie vergroten, omdat verhalen mensen laten ervaren wat een ander doormaakt. Kunst biedt geen volmaakte oplossing, maar kan wel ruimte scheppen voor begrip en voor het opnieuw bekijken van eigen overtuigingen.

Hoewel de roman zich in de oudheid afspeelt, gebruiken de personages moderne, soms grove taal. Lennon wilde daarmee laten zien dat de menselijke geest door de eeuwen heen weinig verandert. De vriendschap tussen de twee pottenbakkers — met verschil in charisma, status en onzekerheid — en hun omgang met verveling, alcohol en elkaar ziet hij als herkenbare menselijke patronen. De dialogen doen daardoor denken aan de Dublinse omgeving waarin hij opgroeide, maar volgens hem hadden de personages net zo goed uit Amsterdam of een andere hedendaagse stad kunnen komen.

Oorlog vormt een tweede belangrijk thema. Lennons fascinatie voor de Siciliaanse nederlaag begon al in zijn jeugd en werd versterkt door familieverhalen over oorlog. Hij verwijst naar de Griekse geschiedschrijver Thucydides, die meende dat oorlog steeds terugkeert zolang de menselijke natuur niet verandert. Dat de roman tijdens recente oorlogen opnieuw actueel aanvoelt, had hij bij de start niet voorzien.

Toch is het boek volgens Lennon niet uitsluitend somber. De geschiedenis laat ook zien dat mensen zware omstandigheden kunnen doorstaan en verdergaan. Door het verleden opnieuw te verbeelden, probeert hij iets te bewaren en lezers eraan te herinneren dat menselijkheid begint bij het kritisch onderzoeken van de manier waarop we anderen beoordelen.