Feminist en politicoloog Julia Wouters (58): 'Ik heb last van het Amsterdamse superioriteitsgevoel'

In dit artikel:

Julia Wouters (58) — politicoloog, feminist, voormalig adviseur van Lodewijk Asscher en oprichter van Julia Wouters Leading Women — komt met een nieuw boek: Staan en opvallen – hoe je als vrouw je plek verovert en toch jezelf blijft. In een interview beschrijft ze waarom veel advies over vrouwelijk leiderschap volgens haar averechts werkt, waarom authenticiteit niet vies is maar bewuste strategie vraagt, en hoe de Nederlandse samenleving nog steeds vasthoudt aan mannelijke stereotypen van autoriteit.

Wouters stoort zich aan de manier waarop vrouwen in media en het publieke domein worden gezien: sporters als Jutta Leerdam worden na prestaties vooral geframed als commercieel aantrekkelijk, en vrouwelijke successen worden zelden erkend zonder commentaar op uiterlijk of privéleven. Zulke beelden versterken het idee dat leiderschap eruitziet als een man; zoals ze kernachtig stelt: "Autoriteit uit zich nog altijd in een stevige kaaklijn." Daardoor ervaren veel succesvolle vrouwen dat hun gedrag voortdurend wordt beoordeeld op tegenstrijdige normen — te zacht of te hard, te zichtbaar of juist te bescheiden — en krijgen ze tegenstrijdig carrièreadvies dat vaak neerkomt op het maskeren van wie ze zijn.

Het boek keert zich tegen populaire zelfhulpboeken die vrouwen vertellen wat ze "fout" doen — Wouters noemt Lois P. Frankels Nice girls don’t get the corner office zelfs "gif" — en pleit voor "bewust authentiek" handelen: niet klakkeloos onaangepast zijn, maar keuzes maken die passen bij je persoonlijkheid en ambitie, zonder jezelf te verliezen in sociaal wenselijk gedrag. Ze wijst erop dat het kopiëren van mannelijk succesmodel niet automatisch werkt; formaliteiten op papier (quota, regels) veranderen niet zomaar vooroordelen en mentale modellen in organisaties.

Wouters schetst ook een breder maatschappelijke zorgbeeld. Nederland glijdt op de Global Gender Gap Index naar de 43e plaats, wat volgens haar laat zien dat we onszelf overschatten als modern en gelijk. Tegelijkertijd ziet ze bij jongere generaties opnieuw een sterke nadruk op uiterlijk voor meisjes en macho-competitie bij jongens. Dat laatste leidt tot wat zij noemt het "mannenprobleem": jongens en mannen lopen maatschappelijke kansen mis, voelen zich uitgesloten, raken eenzaam of vatbaar voor extremistische ideeën. Ze pleit voor beleid dat mannen erbij pakt — zoals in Scandinavië gebeurt — omdat onbehulpzaamheid bij mannen sociale en politieke risico’s kan voeden.

Persoonlijk vertelt Wouters over haar achtergrond: geboren en getogen Amsterdamse, dochter van socioloog Cas Wouters en een hardwerkende moeder uit de Nieuwmarktbuurt. Ze werkte ruim tien jaar als politiek adviseur voor Asscher en combineerde dat eerder met een lange carrière als fotomodel. Die dubbele ervaringen vormen haar blik: enerzijds weet ze wat er nodig is om zichtbaar te zijn, anderzijds kent ze de valkuilen van schoonheidsidealen en de sociale verwachtingen rond vrouwelijkheid.

Met haar coaching richt ze zich vooral op hoogopgeleide vrouwen in leidinggevende functies. De typische cliënte is competent en zichtbaar, maar voelt zich niet serieus genomen en krijgt de raad om harder te bluffen of zichtbaarder te worden — advies dat vaak averechts werkt. Wouters leert hen navigeren tussen zichtbaar zijn en trouw blijven aan zichzelf; ze gebruikt termen als empathisch of dienend leiderschap en zegt dat mannen die stijl ook kunnen toepassen.

Ze reflecteert ook op vrouwelijke politieke leiders zoals Femke Halsema: progressieve vrouwen krijgen extra weerstand en besteden veel energie aan het wegnemen van twijfels bij anderen. Wouters hoopt dat vrouwen eerder het "fuck you-hormoon" vinden — meer zelfvertrouwen om niet steeds verontschuldigingen te zoeken — en dat jongere vrouwen haar boek oppakken om strategieën te leren voor zichtbaarheid zonder zelfverlies.

Het boek is bedoeld als handreiking voor vrouwen die willen doorgroeien zonder hun persoonlijkheid te moeten opofferen en als oproep aan de samenleving om minder te denken in mannelijke standaarden van macht. Staan en opvallen verschijnt bij Uitgeverij Balans.