Felle kritiek in Israël op Gaza-docu, minister wil nationaliteit makers intrekken

In dit artikel:

De Israëlische documentaire NAZA zorgt voor grote ophef in Israël. Regisseurs Yuval Abraham en Rachel Szor interviewden 24 anonieme klokkenluiders uit het Israëlische leger en de inlichtingendiensten. Zij beschrijven onder meer hoe kunstmatige intelligentie wordt gebruikt bij het selecteren van doelen in Gaza en welke aantallen burgerslachtoffers bij aanvallen zouden zijn ingecalculeerd. Een geïnterviewde beweert dat toestemming is gegeven om tot 500 burgers te doden voor het uitschakelen van één Hamas-militant. De makers zeggen dat zij als Israëliërs hun positie benutten om de systemen achter de massale dood van Palestijnse burgers te onderzoeken.

Cultuurminister Miki Zohar noemt de film verwerpelijk en spreekt van verraad. Hij heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken gevraagd te onderzoeken of de nationaliteit van de makers kan worden ingetrokken; dat is wettelijk mogelijk bij onder meer verraad, zware spionage of terrorisme. Oppositieleider Naftali Bennett en voormalig defensieminister Avigdor Liebermann reageerden eveneens fel. Het Israëlische leger verwerpt de beschuldigingen en stelt dat de anonieme bronnen niet kunnen worden geverifieerd. Het wil de volledige documentaire bekijken voordat het inhoudelijk reageert.

NAZA ging donderdag in première op het filmfestival van Venetië, waar de film een staande ovatie van 25 minuten kreeg. De documentaire won zaterdag de Special Jury Prize; juryvoorzitter Maggie Gyllenhaal prees de moed en intelligentie van de makers. Abraham en Szor werkten eerder mee aan de met een Oscar bekroonde film No Other Land over de verdrijving van Palestijnen op de bezette Westelijke Jordaanoever.

De beschuldigingen sluiten aan bij eerdere berichtgeving. +972 Magazine schreef in april 2024 over het gebruik van AI bij het aanwijzen van doelwitten, met weinig menselijk toezicht. Het leger ontkende toen dat er een dergelijke aanvalslijst bestond. The New York Times meldde eind 2024 op basis van militaire documenten en gesprekken met militairen dat commandanten in de eerste oorlogweken aanvallen konden uitvoeren waarbij rekening werd gehouden met tientallen, en soms meer dan honderd, mogelijke burgerslachtoffers. Het leger zei daarbij dat elke aanval afzonderlijk op proportionaliteit werd beoordeeld.