Felle discussie over schadelijkheid van sleepnetvisserij in de Doggersbank: „Alsof je met bulldozers over de Veluwe raast"
In dit artikel:
Stichting Doggerland stapt samen met drie natuur- en milieuorganisaties naar de rechter om een praktisch verbod op sleepnetvisserij op de Doggersbank af te dwingen. Ze willen dat sleepnetten alleen nog mogen met een vergunning op grond van de Wet natuurbescherming — een regeling die in de praktijk neerkomt op een verbod omdat het bijna ondoenlijk is aan te tonen dat sleepnetvisserij geen schade toebrengt aan de zeebodem. De zitting staat gepland op 11 maart; de tegenpartij is het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.
De Doggersbank ligt zo’n 275 km ten noordwesten van Den Helder en beslaat ongeveer 300 bij 100 km — vergelijkbaar met de grootte van België. Een deel van deze ondiepe zandbank is sinds 2016 Natura 2000 vanwege zijn rijkdom aan zeeleven: bodemplanten en -dieren profiteren van licht dat tot de bodem reikt, en soorten als kabeljauw, wijting, tong, zeehonden, bruinvissen, pijlstormvogels en papegaaiduikers vinden er voedsel en broedplekken. Rond wrakken zijn bovendien bijzondere levensgemeenschappen aangetroffen, zoals octopussen en grote paardenmosselen.
Stichting Doggerland, opgericht in 2022, wijst erop dat de Doggersbank zwaar onder druk staat. Volgens directeur en zeebioloog Emilie Reuchlin is sleepnetvisserij "alsof je met bulldozers over de Veluwe raast" en heeft meer dan 150 jaar intensieve visserij het ecosysteem verarmd; eigen duik- en camerastudies laten volgens haar kale, desolate bodems zien. De stichting kreeg in december 2025 al een rechterlijk gelijk: lozingen van productiewater door mijnbouw, schietoefeningen, explosievenruiming en sonargebruik mogen alleen met een natuurbeschermingsvergunning in drie Noordzee-Natura2000-gebieden (Doggersbank, Klaverbank, Friese Front). De overheid ging daar eind januari in hoger beroep samen met vier gasbedrijven.
Tegenstanders van het visserijverbod komen vooral uit wetenschap en visserij. Prof. Jaap van der Meer (WUR) zegt dat de schadelijkheid van sleepnetten voor de Doggersbank wordt overdreven. Hij wijst op studies waarin de bodemfauna na decennia van sterk verminderde visserij niet wezenlijk verbeterde; belangrijke veranderingen dateren volgens hem eerder uit de periode 1920–1950. Ook benadrukt hij klimaateffecten: de temperatuur op de bank is in ongeveer 35 jaar met circa 4°C gestegen, wat koudewatersoorten raakt. De Nederlandse Vissersbond waarschuwt dat vissers steeds meer ruimte wordt ontnomen en dat de Doggersbank, vooral in het zomerhalfjaar, een belangrijke visplek blijft; de vloot is door saneringen flink gekrompen, maar voor de nog overgebleven kotters is de bank van groot belang.
De discussie is daarmee niet alleen juridisch maar ook ecologisch en sociaal: belangengroepen verschillen van mening over de mate van schade en over welke factoren (visserij, klimaat, andere vervuiling) de boventoon voeren. Voorstanders van sluiting wijzen ook naar Groot-Brittannië, dat in 2022 het Britse deel van de Doggersbank voor sleepnetten sloot op basis van vergelijkbare wetenschappelijke bevindingen. De uitkomst van de rechtszaak kan grote gevolgen hebben voor het beheer van een van de ecologisch meest waardevolle, maar ook meest omstreden delen van de Noordzee.