Feit of fabel: sporttalent kun je herkennen aan DNA

In dit artikel:

Genetische tests kunnen momenteel geen betrouwbare voorspelling doen van wie een toekomstige topsporter wordt. Commerciële aanbieders analyseren DNA uit wangslijm en delen genetische profielen vaak in aanleg voor kracht- of duursport. Inmiddels zijn meer dan 155 genetische varianten in verband gebracht met sportprestaties, maar de betekenis daarvan is beperkt.

Vooral het ACTN3- en ACE-gen zijn onderzocht. Een variant van ACTN3 hangt samen met snelle spiervezels en vermogen, maar komt zo vaak voor dat het gen nauwelijks onderscheid maakt tussen topsprinters en andere sporters. Onderzoek bij Spaanse topatleten en olympische deelnemers laat bovendien zien dat totaalscores van meerdere ‘sportgenen’ sterk overlappen met die van niet-atleten. Ook mensen zonder een vermeend gunstig genetisch profiel kunnen dus de top bereiken.

Genetische factoren spelen mogelijk eveneens een rol bij spierblessures. Zo lijkt het ontbreken van het ACTN3-eiwit bij sommige sporters samen te hangen met een groter risico, maar de meeste verbanden zijn nog slechts beperkt onderzocht en niet consequent bevestigd. Betrouwbare genetische voorspellingen van blessures zijn daarom voorlopig evenmin mogelijk.

De ontwikkeling van sporttalent hangt daarnaast sterk af van omgevingsfactoren, zoals opvoeding, voeding, sociale steun en de toegang tot training. Ook eigenschappen als motivatie en doorzettingsvermogen zijn belangrijk en ontstaan uit een wisselwerking tussen aanleg en omgeving. Omdat DNA-tests tot verkeerde conclusies kunnen leiden en ethische, psychologische en juridische vragen oproepen, kunnen coaches en sportclubs ze niet verantwoord gebruiken om jonge talenten te selecteren of af te wijzen. Genetische talentherkenning wordt daarom voorlopig als een fabel beschouwd.