Falend kabinet-Jetten dwingt polder tot wanhoopsakkoord buiten politiek om
In dit artikel:
Het stuk stelt dat het minderheidskabinet van premier Rob Jetten (D66) falende bestuurlijke controle heeft getoond en de noodzaak heeft gecreëerd dat werkgevers- en werknemersorganisaties buiten de regering om tot oplossingen moeten komen. Na het vastgelopen Catshuis-overleg afgelopen donderdag hebben VNO-NCW (onder leiding van Coen van Oostrom) en de vakbonden (FNV, met Hans Spekman) in de beslotenheid de koppen bij elkaar gestoken in de Stichting van de Arbeid om een arbeidsmarkt- en economische deal te smeden. Dat gebeuren vindt plaats buiten de formele sociale overleggremia zoals de SER.
Centraal in de werkgeverskritiek staat de verplichting voor werkgevers om zieke werknemers twee jaar lang door te betalen. Volgens het artikel is die regeling zwaar belastend, vooral voor kleine ondernemers en het mkb, en remt zij de bereidheid om personeel aan te nemen. VNO-NCW wil via hervormingen van de WIA het “tweede ziektejaar” aanpakken om de bedrijvigheid te ontzien en de economische veerkracht te herstellen. De vakbonden zijn terughoudend omdat voorgestelde bezuinigingen op sociale zekerheid (waaronder AOW, WW en WIA) hen direct raken; daarom worden eventuele acties zorgvuldig afgewogen om werkgevers niet onnodig te schaden.
Politiek wordt het falen toegeschreven aan diepgewortelde verdeeldheid binnen de coalitie (D66, VVD, CDA). De minister van Financiën, Eelco Heinen (VVD), zou strikt vasthouden aan begrotingsregels en eisen dat tekorten binnen de sociale zekerheid worden opgelost, terwijl andere coalitiepartners meer ruimte zien voor alternatieve financiering of schuldopbouw. Minister van Sociale Zaken Hans Vijlbrief (D66) en premier Jetten werden volgens de auteur weggesproken tijdens het Catshuis-overleg en presenteerden vooral symbolische gebaren in plaats van concrete oplossingen. Die interne tegenstellingen maken volgens het artikel dat het kabinet te weerloos is om effectief beleid te maken.
De polderpartijen streven naar een breed arbeidsmarktakkoord dat deze zomer afgerond zou moeten zijn. Onderwerpen die op de agenda staan: hervorming van de WIA, vergroten van de duurzame inzetbaarheid van oudere werknemers en maatregelen om werkgeverslasten en risico’s te verlichten. Als stok achter de deur liggen aangekondigde stakingen, waaronder acties in het openbaar vervoer op 24 juni (tot 08:00 uur) en onrust in de metaal- en havensector; de vakbonden positioneren zulke acties expliciet als protest tegen het kabinet, niet tegen werkgevers.
Het artikel is uitgesproken kritisch en politiciseert ook: het ziet de kabinetshandhaving als prioritering van klimaatmaatregelen ten koste van de economie en suggereert dat de regering angst voor externe crises gebruikt om eigen beleidsfouten te verhullen. Daarnaast bevat de tekst oproepen tot steun en donaties aan het medium en spreekt zij van een “verzet” tegen wat de auteur neerzet als economische vernietiging door het kabinet.
Kort samengevat: door het vastlopen van het Catshuis-overleg nemen werkgevers en vakbonden zelfstandig het initiatief om een urgent arbeidsmarktakkoord te smeden, met als voornaamste inzet het verlichten of herstructureren van de werkgeversverplichting bij ziekte (WIA-gerelateerde hervorming) en het verbeteren van inzetbaarheid van oudere werknemers. De aanleiding is politieke onmacht en interne coalitieconflicten rond begrotingsdiscipline en sociale zekerheid; de termijn voor een akkoord is de zomer, terwijl stakingen de druk opvoeren.