Failliet museumdorp Veenpark moest net als de eerste inwoners van Barger-Compascuum vaak vechten voor het bestaan
In dit artikel:
In Barger-Compascuum, Zuidoost-Drenthe, dreigt het verhaal van turf en veen stil te vallen nu het Veenpark failliet is. Het openluchtmuseum begon in 1966 als ’t Aole Compas, een nagebouwd dorpje ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van Barger-Compascuum, en toonde hoe Duitse boekweitboeren zich rond 1866 op het zure veen vestigden en een nederzetting opbouwden. Met molen, plaggenhutten, werkplaatsjes en een nagebootst café bood het park een eerbetoon aan de sobere, zelfvoorzienende leefwijze van de eerste inwoners.
In de jaren zeventig groeide het park fors dankzij rijkssteun: meer dan honderd hectare hoogveen en de reconstructie van Bargermond, een compleet veendorp uit het begin van de twintigste eeuw. Er kwamen wegen, spoor, kanalen, bruggen en een nieuw hoofdgebouw met meerdere expositiezalen, waarna de bezoekersaantallen tijdelijk opliepen tot bijna 200.000 per jaar.
Financiële problemen vormen al decennia de rode draad. Na tientallen miljoenen aan subsidies ging het park in 1996 failliet met een schuld van 4,2 miljoen gulden. De Barger-Compascuum-er Harrie Keuter kocht de boedel op en schakelde het Veenpark meer in de richting van horeca en evenementen; enkele expositiezalen werden verbouwd tot feestzalen en veel vrijwilligers hielden de publieke functie in stand. Plannen voor recreatiebungalows sneuvelden door de financiële crisis rond 2008, en onderhandelingen over verkoop aan kunstenaar Herman van Veen leverden niets op.
In de afgelopen jaren werd ingezet op meer beleving en museale verankering: een Masterplan, een korte film over het leven in het veen, een sciencecenter en expositieruimte over energietransitie. Die koers kreeg in 2022 echter een klap toen de provincie Drenthe de subsidiekraan dichtdraaide en zelfs eiste dat een eerdere subsidie van ongeveer honderdduizend euro werd terugbetaald vanwege niet-nagekomen voorwaarden uit het Masterplan. Dit jaar bleven bezoekersaantallen teleurstellend. Keuter probeerde het park eerst stil te koop te zetten, maar trok onlangs definitief de stekker eruit.
Het gevolg is dat een lokale erfgoedinstelling met een bijna zestig jaar oude geschiedenis opnieuw moet vechten voor haar voortbestaan. Voor Barger-Compascuum betekent dat niet alleen het gevaar van economische leegte, maar ook het risico dat de levendige overlevering van het veen- en turfverleden verloren gaat, tenzij betrokken overheden, fondsen of particuliere initiatiefnemers op korte termijn ingrijpen.