Factsheet blood flow restriction training

In dit artikel:

Blood flow restriction‑training (BFR, ook Kaatsu of occlusietraining genoemd) gebruikt ruime manchetten of banden rond armen/benen om de bloeddoorstroming tijdelijk te beperken. De externe druk vermindert de aanvoer naar en belemmert het terugvloeien van bloed uit de spier, waardoor sterke metabole stress ontstaat die adaptaties kan stimuleren zonder hoge mechanische belasting.

Belangrijkste effecten
- Spiermassa: BFR-krachttraining met lichte gewichten (bijv. ~20% 1RM) leidt tot vergelijkbare toename in spiervolume als conventionele zware krachttraining. Daarom is BFR aantrekkelijk voor mensen die geen zware belastingen mogen of kunnen verdragen, zoals revaliderende sporters en kwetsbare ouderen.
- Spierkracht: Ondanks vergelijkbare hypertrofie zorgen traditionele zware trainingen voor grotere toename in maximale kracht. BFR verhoogt dus vooral spiermassa, maar in mindere mate maximale kracht, wat de kracht‑/massaverhouding kan verlagen — in sommige sporten nadelig.
- Peesstijfheid: Onderzoeken tonen wisselende resultaten; soms neemt peesstijfheid toe bij BFR, maar meestal vergelijkbaar met matig tot zwaar traditioneel trainen.
- Explosieve prestaties (sprint/sprong): Standaard BFR met langzame contracties verbetert waarschijnlijk niet het vermogen tot snelle krachtontwikkeling. De methode rekruteert relatief veel type I vezels, die minder bijdragen aan explosieve acties. Wanneer BFR gecombineerd wordt met snelle of zware contracties, kunnen wel extra winst in sprint- en sprongcapaciteit optreden (bv. bij semiprofessionele rugbyspelers).
- Duurprestatie: Toepassing van BFR tijdens duur- of intervaltraining (fietsen/roeien) kan gunstig zijn; niet alleen bij ongetrainden maar ook aanwijzingen bij goedgetrainde sporters voor grotere stijgingen in VO2max en aerobe capaciteit.

Toepassingen in praktijk
- Revalidatie en immobilisatie: BFR maakt het mogelijk spiermassa en deels krachtverlies te beperken tijdens herstelperioden, omdat het de spier prikkelt zonder zware mechanische belasting. Er is ook een groter acuut pijnstillend effect vergeleken met dezelfde oefening zonder BFR.
- Rust-/de-loadweken: BFR kan belasting op gewrichten, pezen en centraal zenuwstelsel verlagen terwijl de spier een metabole stimulus behoudt; bewijs voor effectiviteit is nog beperkt.
- Niet als vervanging maar als aanvulling: BFR moet niet gezien worden als volwaardige vervanging van traditionele zware krachttraining als doelen maximale kracht of explosie zijn. Het levert vooral meerwaarde bij revalidatie, beperkte belastbaarheid en als toevoeging aan duur- of intervalprogramma’s.

Voorzorg en kennisleemtes
Er is nog geen eenduidig protocol; veel variabelen (cuffdruk, duur, volume, tempo) beïnvloeden de uitkomst. Daarom wordt geleidelijke introductie aangeraden om spierpijn, spierschade en cellulaire stress te beperken. Voor mensen met cardiovasculaire risico’s of tromboserisico verdient toepassing medische toetsing of supervisie. Verder onderzoek is nodig naar optimale parameters en de effecten bij hooggetrainde atleten op verschillende prestatieaspecten.