Kabinet-Jetten wil Fabers asielwetten uitvoeren én spreidingswet nieuw leven inblazen
In dit artikel:
Het kortstondige kabinet-Schoof wilde het scherpste asielbeleid ooit doorvoeren, maar viel voordat veel plannen volledig konden worden uitgevoerd. Toch lieten partijen als PVV, VVD, NSC en BBB duidelijke sporen na: een pakket wetten dat het Nederlandse asielstelsel flink zou verscherpen ligt nu grotendeels bij de Eerste Kamer en kan door de opvolgende regering worden uitgevoerd.
Belangrijkste nalatenschap van voormalig asielminister Marjolein Faber zijn twee wetsinitiatieven die nog in de Senaat moeten worden behandeld: de asielnoodmaatregelenwet en een wet die een tweestatusstelsel voor asielzoekers introduceert. De eerste bevat onder meer kortere geldigheidsduur van verblijfsvergunningen en strengere regels voor nareis; het tweestatusstelsel deelt aanvragen in twee categorieën met verschillende rechten en plichten. Omdat het kabinet al was gevallen toen de wetsvoorstellen door de Tweede Kamer gingen, waren demissionair-ministers David van Weel en Mona Keijzer verantwoordelijk voor verdere behandeling. Van Weel keerde een aantal onderdelen, vooral de strafbaarstelling van illegaliteit — een bepaling die door PVV en VVD werd binnengehaald en veel weerstand opriep — terug naar de tekentafel, waarna de teksten alsnog richting Senaat gingen. Van Weel en Keijzer konden door het demissionaire karakter en de volle agenda van de Eerste Kamer de wetten niet zelf in de Senaat verdedigen; dat taakje valt nu aan nieuw minister Bart van den Brink (CDA), die een spannend debat tegemoet ziet maar op dit moment lijkt er een krappe meerderheid voor de plannen.
Parallel aan het nationale debat speelt het Europese migratiepact, een omvangrijk pakket dat eveneens strengere grenscontroles en meer verdeling van opvangplichten tussen lidstaten regelt. Een aantal Nederlandse maatregelen — zoals het afschaffen van onbeperkte verblijfsvergunningen — weerspiegelt EU-voorstellen. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) verwacht de aanpassingen op tijd te kunnen invoeren, maar waarschuwt dat het een grote opgave is en dat onnodige wijziging de invoering bemoeilijkt.
Een ander schoof-punt, het intrekken van de spreidingswet, is niet doorgezet: die wet blijft staan. De invoering verliep hobbelig; gemeenten reageerden terughoudend of kregen te maken met tegenstand. Volgens het COA voldoen 147 gemeenten bijna of volledig aan de wet, 87 deels en 108 nog niet; extra opvangplekken zijn nodig omdat azc’s, met name het aanmeldcentrum in Ter Apel, nog steeds erg vol zijn. Een geplande tweede verdeelcyclus is uitgesteld; demissionair minister Keijzer liet de kwestie over aan haar opvolger. De nieuwe coalitie en minister Van den Brink moeten zowel de asielwetten door de Senaat loodsen als de spreidingswet nieuw leven inblazen, terwijl de praktijk van opvangcapaciteit en uitvoerbaarheid scherp in de gaten blijft.