Extremistische groepen omzeilen online detectiemethoden voor propaganda

In dit artikel:

Het Openbaar Ministerie maakte vandaag bekend dat zestien verdachten in verschillende delen van Nederland zijn aangehouden omdat zij via het internet anderen zouden hebben aangezet tot terroristische aanslagen. Volgens het OM verspreidden de verdachten propaganda van Islamitische Staat: videomateriaal met onder meer executies, oproepen tot gewapende jihad en toespraken van IS-leiders; sommige filmpjes zouden van ondertiteling zijn voorzien en ook Nederlandssprekende personen bevatten.

Terrorismedeskundige Bibi van Ginkel (International Centre for Counter-Terrorism) zegt dat dit past in een breder patroon: veel online content kan bijdragen aan radicalisering. Platforms zoals TikTok moeten geautomatiseerde filters inzetten en in Nederland houdt de Autoriteit Online Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal (ATKM) toezicht en kan verwijdering afdwingen. Toch vinden extremisten manieren om moderatie te ontwijken: ze gebruiken codetaal, symbolen, muziek en subtiele 'hondenfluitjes' die alleen ingewijden begrijpen.

Die strategie lokt mensen vaak geleidelijk binnen — ogenschijnlijk onschuldige of grappige posts leiden via links naar zwaardere propaganda en uiteindelijk naar kleinere, besloten platforms waar radicale gelijkgestemden elkaar versterken. In het Dreigingsbeeld Terrorisme van december waarschuwde de AIVD dat online radicalisering van een nieuwe, zeer jonge generatie jihadisten zeer zorgelijk is; de dienst ziet dat IS en al-Qaida momenteel minder in staat zijn aanslagen in Europa te plegen, maar dat die situatie snel kan verslechteren als militair ingrijpen tegen IS afneemt.

Kortom: handhaving en filters bestaan wel, maar extremisten passen hun tactieken aan, waardoor online radicalisering en rekruteringsroutes moeilijk te bestrijden blijven.