Extreemrechtse AfD wint fors in Saksen-Anhalt: wat nu? "Coalitie vormen wordt problematisch" 

In dit artikel:

De extreemrechtse Alternative für Deutschland (AfD) heeft de deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt overtuigend gewonnen. De partij behaalde 43,8 procent van de stemmen, ruim het dubbele van haar resultaat in 2021 (20,8 procent) en een record voor een partij bij deelstaatverkiezingen in het moderne Duitsland. De CDU van bondskanselier Friedrich Merz zakte naar 17,2 procent, tegenover 37,1 procent vier jaar geleden. De SPD kreeg 9,3 procent, de Grünen 8,9 procent en Die Linke 8,6 procent. De populistische BSW haalde met 5,3 procent eveneens de kiesdrempel.

In het parlement met 83 zetels krijgt de AfD 39 zetels, vier te weinig voor een absolute meerderheid. De CDU volgt met 15 zetels; SPD, Grünen en Die Linke behalen er elk acht en BSW vijf. De uitslag kwam tot stand bij een uitzonderlijk hoge opkomst van 77,8 procent, tegenover 60,3 procent in 2021. Bijna 1,7 miljoen inwoners waren stemgerechtigd.

Volgens deskundigen profiteerde de AfD vooral van brede ontevredenheid over de hoge kosten van levensonderhoud, dure energie, de economische situatie en veranderingen in de sociale zekerheid. Ook migratie speelde een belangrijke rol. Saksen-Anhalt is bovendien een vergrijzende en krimpende voormalige Oost-Duitse deelstaat, waar veel inwoners zich nog altijd achtergesteld voelen tegenover het westen. AfD-lijsttrekker Ulrich Siegmund speelde daarop in met een campagne die onzekerheid en nostalgie naar een ‘ouder’ Duitsland benadrukte.

De regeringsvorming wordt bijzonder moeilijk. Geen enkele andere partij wil momenteel met de AfD samenwerken, terwijl de overige partijen samen evenmin een meerderheid hebben. Een minderheidsregering van CDU, SPD en Grünen zou eventueel op gedoogsteun van Die Linke kunnen rekenen, maar de CDU sluit samenwerking met die partij uit. De BSW, die standpunten van links en rechts combineert, kan daardoor de doorslag geven, al zegt ze niemand te willen steunen en voor een expertenregering te pleiten.

Het nieuwe parlement moet binnen dertig dagen een minister-president kiezen. Als geen werkbare coalitie of regering tot stand komt, zijn nieuwe verkiezingen mogelijk. Binnen de CDU bestaat bovendien discussie over een mogelijke samenwerking met de AfD, ondanks de officiële uitsluiting daarvan.