Extreemrechts is dol op 'Kingdom of Heaven'. Maar die film gaat toch over vrede en verdraagzaamheid?

In dit artikel:

Twintig jaar na de première wordt Ridley Scotts film Kingdom of Heaven opvallend vaak gebruikt in extreemrechtse video’s. Korte montages tonen ridders, kruisen en koning Baldwin IV als symbolen van een vermeende christelijke strijd tegen de islam. Vooral zijn metalen masker en indrukwekkende verschijning worden ingezet in online memes die mannelijkheid, nationalisme en een nieuwe kruistocht moeten uitbeelden.

Die interpretatie staat haaks op de strekking van de film uit 2005. Het verhaal speelt zich af in de aanloop naar de val van Jeruzalem in 1187. De Franse hoefsmid Balian belandt in het koninkrijk van Baldwin, een zieke koning die probeert oorlog te voorkomen met Salah ad-Din, de islamitische heerser die de stad wil heroveren.

In een centrale confrontatie rijden de twee leiders elkaar tegemoet. Ze erkennen dat een veldslag alleen maar doden zal opleveren en besluiten hun legers terug te trekken. Salah ad-Din biedt bovendien medische hulp aan Baldwin. De scène benadrukt dat samenwerking tussen christenen en moslims mogelijk is, terwijl fanatisme en machtsmisbruik juist als bedreigingen worden neergezet.

Die boodschap wordt in de langere director’s cut nog nadrukkelijker uitgewerkt. De film verbindt religie met rouw, schuld en verlossing, maar keert zich vooral tegen dogmatisme. Balian krijgt de opdracht Jeruzalem te beschermen voor iedereen, ongeacht geloof. Voor hem is de stad alleen betekenisvol als plaats van geweten en vreedzaam samenleven.

De extreemrechtse video’s halen vooral de heroïsche beelden uit hun verband. Baldwin en Balian worden daarin bewonderd, terwijl hun waarden eerder aansluiten bij de tolerante personages dan bij de oorlogszuchtige edelen die verdragen schenden en het conflict aanwakkeren. Zo verandert een film die na 11 september juist religieuze verdraagzaamheid wilde benadrukken in beeldmateriaal voor een tegengestelde politieke boodschap.