Extreem klimaatscenario geschrapt, terwijl aarde juist sneller opwarmt dan gedacht
In dit artikel:
Een internationale werkgroep heeft vorige maand een set van zeven nieuwe klimaatscenario’s gepresenteerd die wereldwijd als standaard voor klimaatonderzoek gaan dienen. Opvallend is dat zowel het vroeg gebruikte meest extreme emissiepad (het zogeheten 8,5‑scenario) als het meest optimistische scenario zijn geschrapt: onderzoekers constateren dat die uitersten niet meer in lijn zijn met de huidige werkelijkheid. Detlef van Vuuren (PBL, Universiteit Utrecht), een van de opstellers, stelt dat de oude uitersten al onwaarschijnlijk waren en dat het goed is dat modellen beter aansluiten bij wat er daadwerkelijk gebeurt.
Dat betekent niet dat de dreiging is verdwenen. De nieuwe hoge‑emissiesvariant blijft volgens Van Vuuren zeer ernstig; bij uitstel van beleid kunnen temperaturen uiteindelijk toch op niveaus uitkomen die vergelijkbaar zijn met het vroegere 8,5‑pad. Ook Leon Simons (klimaatwetenschapper, Club van Rome) waarschuwt dat het schrappen van het uiterste scenario geen reden is tot euforie: mondiale CO2‑emissies zijn historisch hoog en het laagste scenario is evenmin plausibel. Het doel om onder 1,5°C opwarming te blijven lijkt daardoor buiten bereik.
Wetenschappers voeren bovendien een felle discussie over de gevoeligheid van het klimaatsysteem. De recente versnelling van de opwarming liep sneller dan veel modellen voorspelden, wat kan wijzen op onderschatte effecten van CO2 of op veranderingen door verminderde aerosolen. Zo heeft de ontzwaveling van scheepvaartbrandstof sinds 2020 mogelijk een koelend effect weggenomen dat eerdere opwarming deels maskeerde. Daarnaast blijven grote onzekerheden bestaan rond feedbacks in de natuurlijke koolstofkringloop: minder opname door bossen en oceanen of meer bosbranden kunnen extra CO2 vrijmaken en de opwarming versterken.
Simons wijst op waarnemingen die zorgen baren: NASA‑satellieten registreren dat de aarde de laatste jaren meer energie opneemt dan gedacht, soms boven prognoses van vroegere hoge‑emissiescenario’s. Regionaal ziet hij ook sterke toename van inkomende warmtestraling, onder meer in Nederland, hoger dan waar recente KNMI‑scenario’s van uitgaan. Conclusie van de onderzoekers en betrokken wetenschappers: het bijstellen van scenario’s reflecteert nieuwe realiteit, maar de risico’s blijven groot en onzekerheden maken het noodzakelijk om snel en krachtig te handelen om ernstige klimaatgevolgen te beperken.