Dag na de verkiezingen: geen 'Jetten-effect' bij D66, Wilders houdt zich stil
In dit artikel:
De dag na de gemeenteraadsverkiezingen vierde politiek Den Haag kleine overwinningen en oefende in beeldvorming. In de 'woonkamer' van GroenLinks–PvdA werden camera’s en mensen strategisch gepositioneerd om partijleider Jesse Klaver een volle achtergrond te geven; het duo benadrukte dat zij van de landelijke partijen de meeste stemmen haalden, al ligt dat genuanceerder: lokale partijen waren samen verreweg de grootste en GroenLinks–PvdA scoorde in absolute stemmen en raadszetels minder dan bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen. Bovendien blijft het gecombineerde zetelaantal van CDA en VVD groter dan dat van GroenLinks–PvdA, omdat het fusieduo vooral goed presteerde in grote steden.
Bij D66 hing eveneens een feestelijke sfeer—taarten en regionale lekkernijen markeerden successen zoals in Maastricht en ’s‑Hertogenbosch. De partij zette prime minister Rob Jetten prominent in de campagne, maar die inzet leverde nauwelijks extra stemmen op vergeleken met vier jaar geleden; D66 won wel tientallen zetels, waarop fractievoorzitter Jan Paternotte wees als het beste resultaat onder de grote partijen en als steun voor de landelijke minderheidscoalitie.
Een belangrijke trend is de opkomst van partijen die zich verzetten tegen de komst van asielzoekerscentra. Zowel gevestigde rechts-populistische partijen (FVD, PVV) als nieuw gevormde lokale anti‑azc‑initiatieven boekten winst in plaatsen als Hoorn, Zwijndrecht, Noardeast‑Fryslân en Rhenen. Paternotte waarschuwde dat dit extra druk legt op burgemeesters en wethouders; coalitieafspraken richten zich volgens hem op zowel het terugbrengen van aantallen als op fatsoenlijke opvang en sneller werk voor kansrijke asielzoekers.
De SP leed opnieuw verlies—de elfde opeenvolgende verkiezing met dalende scores—en partijleider Jimmy Dijk bleef buiten bereik voor commentaar. PVV-leider Geert Wilders hield zich opvallend afzijdig op de uitslagenavond en beperkte zich tot enkele berichten op X; in Venlo verloor zijn partij terrein aan nieuwkomer Venloos Burger Initiatief. Wilders plaatste bovendien per ongeluk Montferland twee keer op een winstlijst, wat de avond een wat rommelige indruk gaf.
Al met al schetsten de uitslagen een verdeeld politiek landschap: lokaal sterke partijen en anti‑azc‑stromingen winnen terrein, terwijl landelijke formaties wisselende successen en teleurstellingen noteren.