Extra belasting brengt Russische ondernemers nog verder in het nauw
In dit artikel:
De hogere olieprijzen door de oorlog in Iran geven Rusland op korte termijn extra inkomsten, maar die compenseren niet de structurele problemen waardoor het land opnieuw op een groot begrotingstekort afstevent. De Russische overheid moet daarom ingrijpende maatregelen nemen: forse bezuinigingen op overheidsuitgaven, krimp van het ambtenarenapparaat en verhoging van belastingen.
Oorzaak van de malaise is vooral het teruglopende rendement van de traditionele exportproducten olie en gas. Sancties en een verzwakte roebel zorgen ervoor dat elke verdiende dollar ruim 20 procent minder in de staatskas brengt dan begin vorig jaar. Hoewel olie- en gasleveranties fysiek grotendeels op peil bleven, verkocht Moskou veel volumes met stevige kortingen aan vaste afnemers als China en India. De Europese afzetmarkt voor Russisch gas is grotendeels weggevallen; alleen via LNG en één nog werkende pijpleiding gaat een beperkt volume naar Zuidoost- en Centraal-Europa. Energiegigant Gazprom draait daardoor zware verliezen. Een nieuw China-pijpleiding is in principe overeengekomen, maar de aanleg is onzeker en zal minstens tien jaar vergen — dus geen snelle oplossing voor het wegvallen van Europa.
Als reactie heeft het Kremlin alle ministeries opgedragen hun uitgaven met 10 procent terug te brengen. Dat raakt onder meer zorg en onderwijs, en het leidt tot ontslagen in het sterk gegroeide ambtenarenapparaat. Tegelijk ging per 1 januari de btw omhoog van 20 naar 22 procent en werd het aantal bedrijven dat btw moet afdragen sterk uitgebreid. Voor veel kleine ondernemers zijn de hogere belastingen, stijgende materiaal- en loonkosten en de grotere administratieve last funest.
De gevolgen zijn zichtbaar in winkels en horeca: in Moskou sloten in januari en februari ongeveer 125 cafés en restaurants hun deuren — twee keer zoveel als een jaar eerder. Uit een werkgeversonderzoek bleek in januari dat nog maar 4 procent van de bedrijven optimistisch was over het ondernemersklimaat; in een opiniepeiling overweegt 31 procent van de ondernemers sluiting of verkoop van het bedrijf (8 procentpunt meer dan een jaar eerder). Als reactie overweegt het ministerie van Financiën tijdelijke btw-vrijstelling voor bepaalde categorieën tot het einde van het jaar.
Kleine ondernemers protesteren met acties, waaronder de flashmob 'Ik/Wij zijn Masjenka', voortgekomen uit een initiatief van schoonheidssalons om aandacht te vragen voor honderdduizenden bedrijven die vinden dat de nieuwe regels onhoudbaar zijn. Eerder riep een moskouwer bakkerszaak-eigenaar Poetin op om kleine ondernemers te ontzien; daarop beval de president de regering waar mogelijk tegemoet te komen.