Expositie over kleding als vorm van controle in Museum Kranenburgh: 'Ik hou heel erg van mode, maar zie ook de beperkingen ervan'
In dit artikel:
In Museum Kranenburgh in Bergen tonen Lisa Konno (1992) en Paul Kooiker (1964) tot 1 november een gezamenlijke presentatie rond lichaam, macht en identiteit. Voor het eerst gecombineerd hangen er metershoge zwart-witfoto’s naast vijf podia met kledingstukken, keramische maskers, rokken en schoenen: werk dat deels voortkomt uit podiumperformances en nu als autonome kunstobjecten wordt gepresenteerd.
Konno bouwt voort op Figure, de voorstelling die zij in 2025–2026 maakte voor De Nationale Opera & Ballet. Haar kostuumontwerpen—gemaakt van textiel met ingewerkte keramische elementen—sturen niet alleen het uiterlijk maar ook de beweging en het geluid van de performers. De voorstelling volgde vijf levensfasen van een vrouw; de kostuums verschuiven in verloop van tijd van licht en speels naar zwaar en beperkend. Keramische onderdelen belemmeren beweging, rokstructuren worden sculpturaal en schoenen vergen hulp om gedragen te worden, een accentuering van de afhankelijkheid die schoeisel soms symboliseert. Konno werkt bewust op het snijvlak van mode en autonome kunst: ze koestert mode als medium, maar onderzoekt tegelijkertijd hoe kleding kan functioneren als instrument van controle binnen heersende schoonheidsidealen.
Kooiker toont zijn reeks Business of Fashion (2018), ontstaan tijdens een bijeenkomst van invloedrijke modesectorfiguren in Oxfordshire waar hij werd uitgenodigd voor een performance. Hij fotografeerde de aanwezigen allemaal exact op dezelfde wijze—zelfde voetplaatsing en houding—maar sneed hun hoofden uit beeld. Het resultaat zijn anonieme, zorgvuldig aangeklede lichamen die eerder aan etalagepoppen doen denken dan aan portretten van individuen. Oorspronkelijk bedoeld voor een boek, krijgen de beelden hier monumentale, collageachtige formaten: meerdere losse vellen vormen één groot beeld, waardoor de foto’s een fragile, bijna sculpturale aanwezigheid krijgen. De keuze voor zwart-wit ontdoet de scènes van moderne realiteit en legt nadruk op vorm en pose.
De twee kunstenaars delen een ambivalente relatie met mode: beide gebruiken kleding als onderzoeksmateriaal om vragen te stellen over identiteit, zichtbaarheid en controle. Waar Konno de fysieke impact van kleding op het bewegende lichaam laat ervaren, reduceert Kooiker de drager tot een universele houding die macht en anonimiteit tegelijk belichaamt. Samen schetsen ze een kritisch beeld van hoe mode enerzijds vorm geeft aan het zelf en anderzijds kan beperken. Museum Kranenburgh, Bergen, t/m 1-11.