NU+ | Experts over handreiking van Rubio: 'Zelfde wijn in een nieuwe fles'
In dit artikel:
Op de Münchner Sicherheitskonferenz zaterdag klonk van de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio een opvallend verzoenende toon richting Europa, wat bij EU-topvrouw Ursula von der Leyen en andere aanwezigen voor opluchting zorgde. Rubio stelde dat het trans-Atlantische partnerschap niet voorbij is en zei dat de VS liever samen optrekt met Europa dan alleen het geopolitieke veld betreedt. Toch waarschuwen onderzoekers: de boodschap verandert fundamenteel weinig.
Leids onderzoekers Jean Yves Ndzana Ndzana en Brandon Zicha beschrijven Rubio’s optreden als een herverpakking van bestaande Amerikaanse strategie: samenwerking blijft gewenst, maar op transactieloze voorwaarden — Europa moet iets terugbrengen en geopolitiek steviger worden om aantrekkelijk te blijven voor de VS. Dat sluit aan bij een bredere Amerikaanse tendens om Europa te dwingen actiever voor eigen veiligheid en belangen te zorgen; volgens Zicha is het niet ongelukkig dat de VS haar eigen belangen nastreeft en Europa aanspoort hetzelfde te doen.
De afgelopen jaren leidde dit spanningen: vorig jaar sprak vicepresident JD Vance in München al over onzekerheid in de trans-Atlantische relatie, en er waren confrontaties over Groenland en handelsheffingen. Tegelijk zien deskundigen voorbeelden van westerse landen die meer autonomie zoeken: de Canadese premier Mark Carney zei in Davos dat Canada een onafhankelijkere koers inslaat, een daad die volgens de experts meer dan retoriek was.
Von der Leyen trok de balans naar binnen: de EU moet sneller en daadkrachtiger kunnen beslissen — zij pleit voor afschaffing van unanimiteit en voorstelde een EU-variant van artikel 5 van de NAVO — om echt onafhankelijker te handelen. Een opvallend weggelaten punt in Rubio’s toespraak was Rusland; Ndzana Ndzana ziet dat als illustratie van de transactionele houding van de VS: Russische dreigingen blijven Europees probleem, tenzij Europese keuzes ook Amerikaanse belangen dienen.
Kort samengevat: diplomatieke woorden in München bieden tijdelijk geruststelling, maar experts lezen er vooral een Amerikaanse strategie in die samenwerking eist van een Europa dat tegelijk wordt aangespoord sterker en meer autonoom — maar binnen een kader dat Amerikaanse belangen blijvend centraal stelt.