Experts hekelen compensatie voor dure benzine of gas: 'Maak warmtepomp goedkoop'

In dit artikel:

GroenLinks-PvdA opperde onlangs maximumprijzen aan de pomp, maar experts waarschuwen dat zo’n maatregel averechts werkt en niet de kern van het probleem aanpakt. Onderzoekers en economen in Nederland wijzen erop dat hoge brandstof- en gaskosten vaak voortkomen uit leveringsrisico’s en geopolitieke druk — recente bedreigingen van Amerikaanse LNG-toegang en schade aan tientallen olie- en gasinstallaties in het Midden-Oosten illustreren hoe kwetsbaar de fossiele toelevering is. Daardoor is tijdelijke prijsondersteuning volgens hen hoogstens symptoombestrijding.

Clingendael-onderzoeker Louise van Schaik, transitiehoogleraar Jan Rotmans en econoom Jona van Loenen benadrukken dat structurele maatregelen nodig zijn: een versnelde omschakeling naar duurzame energie vermindert afhankelijkheid en maakt het systeem weerbaarder. Een accijnsverlaging op benzine is duur voor de staat (een verlaging van 10 cent kost circa een miljard euro) en komt vooral terecht bij groepen die het niet nodig hebben, waardoor ongelijkheid kan toenemen.

Praktische stappen die experts voorstellen zijn al grotendeels kostenefficiënt: meer zonnepanelen, betere isolatie, en grootschalige inzet van warmtepompen en thuisbatterijen om piekverbruik te beperken. De Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) rekende voor dat een huishouden met een warmtepomp tot circa €100 per maand kan besparen, en een overstap van benzine naar elektrisch gemiddeld zo’n €95 per maand oplevert. Beleidsvoorstellen omvatten gerichte subsidies, renteloze leningen (zoals het Warmtefonds voor inkomens tot €60.000), aanschafsubsidies voor elektrische auto’s, vrijstelling van wegenbelasting voor EV’s en hypotheekrentekorting voor duurzame woningen. De Sociaal-Economische Raad pleit daarnaast voor verplichte verduurzaming op natuurlijke momenten, bijvoorbeeld bij verhuizing.

Toch blijkt uit een RTL-onderzoek dat bijna de helft van de bewoners van niet-duurzame huizen geen plannen heeft voor verduurzaming, zelfs niet bij beschikbaarheid van subsidies. Obstakels zijn financiële drempels, huurwoningen waar bewoners geen investeringsmacht hebben, en scepsis — sommige respondenten zien verduurzaming als te duur of niet zinvol op hoge leeftijd.

Experts concluderen dat dit geen ideologische discussie is maar een geopolitieke noodzaak: om energieonafhankelijkheid en zekerheid te vergroten moet Nederland de energietransitie versnellen en tegelijkertijd doelgericht beleid inzetten om sociale drempels te slechten.