Iran dreigt demonstranten te executeren, Erfan Soltani (26) mogelijk eerste

In dit artikel:

Erfan Soltani, eigenaar van een kledingwinkel in Fardis (westelijk van Teheran), is volgens informatie die mensenrechtenorganisatie Amnesty van zijn familie kreeg afgelopen donderdag opgepakt. Sinds zijn arrestatie is er geen contact meer; autoriteiten zouden de familie hebben verteld dat hij ter dood is veroordeeld. Een familielid vertelde aan CNN dat Soltani deelnam aan de twee weken durende protesten uit overtuiging voor fundamentele vrijheden — demonstraties die begonnen tegen hoge inflatie maar snel uitdraaiden op een breder verzet tegen het beleid en de kloof tussen staat en bevolking.

Het islamitische regime reageert met harde repressie. Mensenrechtenorganisatie HRANA meldt dat ongeveer tweeduizend mensen zijn gedood, en Iran Human Rights noemt hoge aantallen executies in 2025; het internet is grotendeels afgesloten, wat verificatie bemoeilijkt. Staatsmedia bestempelen demonstranten als relschoppers, maar familieleden en activisten ontkennen dat slachtoffers zoals Soltani geweld hebben gebruikt; een familielid zei: "Het is altijd het regime geweest dat vernietigt."

Amnesty waarschuwt dat de doodstraf in Iran snel wordt ingezet om kritische stemmen het zwijgen op te leggen, en vreest dat meer gearresteerden hetzelfde lot wacht. De Universiteit van Amsterdam-sociologe Ladan Rahbari stelt dat de ongekende snelheid en hardheid van de repressie juist de kwetsbaarheid van het regime tonen; politie, leger en inlichtingenofficieren worden ingezet om demonstranten te intimideren, alle gearresteerden worden geregistreerd en ondervraagd, en detentieomstandigheden lijken geen rol te spelen bij massale arrestaties.

Juridische procedures worden versneld, vaak via militaire rechtbanken waar rechtsgang niet gegarandeerd is. Soltani zou geen advocaat hebben kunnen raadplegen; zijn zus (advocaat) kreeg geen gehoor bij de autoriteiten. Families ontvangen na executies meestal niet het lichaam, en executies kunnen ook openbaar plaatsvinden om angst aan te jagen. Tot nu toe zijn volgens HRANA tienduizenden mensen opgepakt (ruim 16.000) en tonen opnames dat de protestbeweging een brede doorsnede van de samenleving omvat: studenten, arbeiders, ouderen, mannen en vrouwen, zowel in grote steden als op het platteland.