Excuses voor de wantoestanden in de gesloten jeugdzorg. En nu?

In dit artikel:

Minister Sterk biedt op 29 augustus namens Jeugdzorg Nederland, de ministeries van VWS en J&V en de VNG excuses aan aan ongeveer twintigduizend jongeren die sinds 2008 zonder strafrechtelijke veroordeling in de gesloten jeugdzorg hebben gezeten. De gezamenlijke excuses onderstrepen dat sprake was van een systeemfout, met voor veel jongeren traumatische gevolgen.

De gesloten jeugdzorg ontstond toen jeugdgevangenissen werden omgebouwd tot zorginstellingen voor kinderen zonder veilige opvangplek. De hekken, sloten en repressieve werkwijze bleven echter grotendeels bestaan, waardoor Jeugdzorg Plus in de praktijk weinig zorg en veel dwang bood.

Volgens de auteur zijn de problemen breder. Sinds de decentralisatie van de jeugdzorg naar gemeenten in 2015 en de invoering van marktwerking is het gebruik sterk toegenomen: van één op de 27 jongeren in 2000 naar bijna één op de zes nu. Tegelijkertijd stegen de jaarlijkse kosten van 3,6 naar 8,1 miljard euro. Jongeren met relatief lichte problemen krijgen vaker langdurige, intensieve trajecten, terwijl voor kinderen met zware problematiek onvoldoende behandelplekken zijn en wachtlijsten oplopen. De Algemene Rekenkamer noemt de Jeugdwet daarom feitelijk mislukt.

Nieuwe voorstellen om verantwoordelijkheden opnieuw te verdelen of extra expertlagen toe te voegen, lossen dit volgens de tekst mogelijk niet op. Orthopedagoog Levi van Dam en zorgbestuurder Mariënne Verhoef pleiten juist voor betrokkenheid van informele netwerken, zoals familie, buren en bekenden. De JIM-aanpak, waarbij een jongere zelf een mentor kiest, werkt al in meerdere steden. De voorgestelde koers is daarom: succesvolle werkwijzen uitbreiden, professionals serieus nemen en voorlopig geen nieuwe systeemstructuren optuigen.