Excuses volstaan niet, Jetten zal de Molukkers erkenning en rechtsherstel moeten bieden

In dit artikel:

„Kom vooral niet met excuses,” waarschuwt strategisch adviseur Ton Louhenapessy: een excuus alleen zou volgens veel Molukse Nederlanders weer een teleurstelling zijn. Nu premier Rob Jetten zondag bij de onthulling van het nationaal monument Ulu Kora namens het kabinet komt spreken, luidt de eensgezinde boodschap uit de gemeenschappen: geen symboliek, maar erkenning en concrete rechtsherstelmaatregelen.

De achtergrond: op 21 maart 1951 kwam de eerste groep van ruim 12.500 Molukse oud-KNIL-militairen en hun gezinnen in Nederland aan. Ze dachten tijdelijk te worden opgevangen en later te kunnen terugkeren naar een autonome positie binnen Indonesië, maar bleven en werden stelselmatig als „tijdelijke” vreemdelingen behandeld. Ze werden in grootschalige opvanglocaties ondergebracht, verloor en masse werk en status, en kreeg nauwelijks steun voor terugkeer — een patroon dat in de Molukse geschiedschrijving vaak wordt aangeduid als „verbroken beloftes”.

Decennialang zochten Molukse gemeenschappen aandacht en herstel; sommige protesten escaleerden in geweld (treinkapingen en gijzelingen in de jaren 70). Politici spraken later woorden van waardering — Lubbers (1985), Van Boxtel (2001) — maar formele excuses en daadwerkelijke compensatie of herstel bleven uit terwijl veel van de eerste generatie nog leefde. Een CBS-rapport uit 2022 toont de erfenis: Molukkers scoren slechter op inkomen, opleiding en arbeidspositie, met hogere kans op uitkeringen en schooluitval; de derde generatie doet het soms zelfs slechter dan de tweede.

Binnen de gemeenschappen groeit de vraag om meer dan woorden. Molukse vertegenwoordigers — onder wie Ridhwan Ohorella, Grace Tanamal en historicus Wim Manuhutu — benadrukken dat erkenning moet leiden tot concrete maatregelen: mogelijk uitbetaling van achterstallige pensioenen of soldij, structurele aandacht voor de circa zestig Molukse woonwijken, financiering van historisch onderzoek en wettelijke of administratieve vormen van rechtsherstel. Ze waarschuwen ook voor symbolische gebaren zonder opvolging; eerdere initiatieven liepen stuk op interne verdeeldheid of politieke terugtrekkingen (zoals bij een afgezegde plechtigheid van Rutte in 2021).

Praktische en politieke obstakels zijn reëel: grote financiële claims zoals individuele uitbetalingen zijn gevoelig en kunnen internationale consequenties hebben, terwijl de Molukse gemeenschap uit uiteenlopende deelgemeenschappen bestaat en niet één uniforme stem heeft. Daarom zijn veel Molukkers voorzichtig optimistisch maar vooral afwachtend: ze zullen „met grote oren” luisteren naar wat Jetten daadwerkelijk aanbiedt, en of dat leidt tot concrete vervolgstappen in wetgeving, onderzoek en compensatie.