Evacuatie van Afrikanen uit Zuid-Afrika: in de regenboognatie zijn er felle acties tegen buitenlanders
In dit artikel:
In Zuid-Afrika laait weer ernstige xenofobie op: de afgelopen maanden en vooral de afgelopen twee weken escaleerden acties van anti‑migratiebewegingen die massale uitzetting van ongedocumenteerden eisen. In Durban vluchtten naar schatting tweehonderd migranten uit verschillende Afrikaanse landen naar het centrale politiekantoor en sliepen daar dagenlang uit angst voor aanvallen door groepen als "March and March" en Operatie Dudula. Deze activisten zetten onder meer controleposten op bij ziekenhuizen en hielden mensen zonder Zuid‑Afrikaanse ID tegen, zelfs wanneer ze geldige paspoorten of verblijfsvergunningen hadden. Enkelen zochten daarna onderdak bij het Diakonia Centrum van de Raad van Kerken en vroegen de VN om hulp. De politie trad tegen sommige aanvallen op met traangas en rubberkogels.
Regionaal reageren staten scherp: Ghana repatrieerde bijna driehonderd staatsburgers uit Zuid‑Afrikaanse opvanglocaties, Nigeria en Ghana hebben hun ambassadeurs ontboden en Mozambique hield uit protest Zuid‑Afrikaanse vrachtwagens en burgers bij de grens tegen. De media beschrijven de situatie als een van de ernstigste na de apartheid.
Onderzoek naar sociale media toont dat anti‑vreemdelingenretoriek dit jaar sterk is toegenomen; tussen januari en mei werden miljoenen berichten geanalyseerd waaruit blijkt dat politici, nationalistische groeperingen, commentatoren en alternatieve media bijdragen aan het beeld dat buitenlanders crimineler zouden zijn. Politieke leiders gebruiken die retoriek volgens critici soms om af te leiden van falend lokaal bestuur of om daadkracht te tonen in aanloop naar de lokale verkiezingen later dit jaar — een voorbeeld is de benarde positie van de Johannesburgse burgemeester Dada Morero.
De vrees is groot omdat Zuid‑Afrika een bloedige voorgeschiedenis heeft: in 2008 werden rond de zestig mensen gedood en honderden gewond bij anti‑migrantengeweld; vergelijkbare uitbarstingen volgden in 2015 en 2019. Nu lijkt de grens tussen straatactivisme en formele politiek onduidelijker en gevaarlijker te zijn geworden, wat internationale spanningen en gerichte repatriaties tot gevolg heeft.