Eva (30) maakt documentaire over vader Ron (73), die alzheimer heeft. 'Hoe neem je afscheid van iemand die er nog is?'
In dit artikel:
Kunstenaar en muzikant Ron Glasbeek (73) kreeg ongeveer vierenhalf jaar geleden de diagnose Alzheimer. Zijn dochter Eva (30), modevideograaf, besloot sindsdien het leven van haar vader met een camera vast te leggen: van vakanties en optredens tot alledaagse momenten aan de keukentafel in hun bovenwoning in Groningen. Soms filmt Eva zelf, soms een vriend-regisseur zodat zij weer gewoon dochter kan zijn. Het materiaal moet uiteindelijk een documentaire worden; de montage hangt af van hoe snel de ziekte vordert. Voor dat eindtraject zoekt ze via een GoFundMe-campagne circa 20.000 euro.
De filmkeuze ontstond vanuit de drang om vast te leggen wat nog is. De eerste aanwijzingen dat er iets mis was, verschenen jaren geleden in kleine alledaagse incidenten — bijvoorbeeld dat Ron zijn favoriete stroopwafels niet herkende tijdens een filmavond en ze later verbaasd in een la vond. Tests bevestigden de diagnose: hij kan nog tekenen en muziek maken, maar raakt woorden en overzicht kwijt. Waar hij vroeger moeiteloos kon praten en grapjes maken, valt het hem nu vaker moeilijk om gesprekken bij te houden of afspraken te herinneren. Eva merkt dat hij in groepen stilvalt omdat het tempo te hoog is; Ron zelf zegt dat hij terughoudend is geworden omdat hij de draad kwijt kan raken.
Veel van zijn creatieve vaardigheden blijven voorlopig behouden. Ron speelt nog in drie bands en wil zo lang mogelijk met kunst en muziek doorgaan: muziek noemt hij de taal die het langst blijft hangen. Tegelijkertijd stuiten praktische zaken op beperkingen — autorijden is gestopt, lezen lukt niet meer omdat hij letters moet spellen zonder het verhaal te pakken te krijgen, en technisch ingeprongen handelingen zoals het inpluggen van muziekkabels vinden meer moeite. Tekenen gaat nog wel, maar minder intuïtief; waar het vroeger vanzelf ging, moet hij er nu bij nadenken en ontstaan er vaker fouten.
De aandoening betekent emotioneel veel. Aanvankelijk reageerde Ron laconiek, maar nu speelt ook angst: vooral voor het moment dat communicatie helemaal verdwijnt. Eva noemt Alzheimer expliciet “een mensonterende ziekte”, omdat geleidelijk de geleerde en ervaren basisvaardigheden uit iemands leven verdwijnen. Voor haar is het traag verlopende karakter dubbel: enerzijds biedt het nog ruimte voor bewuste gesprekken en samen zijn, anderzijds maakt die gegevenheid het afscheid langer en pijnlijker. Beiden zeggen dat hun onderlinge relatie verdiept is: er is meer ruimte voor liefde en stille intimiteit naast elkaar op de bank.
Naast de persoonlijke ervaring belicht het verhaal ook de maatschappelijke kant: volgens Alzheimer Nederland krijgt één op de vijf Nederlanders dementie; momenteel leven ruim 280.000 mensen met dementie in Nederland, en dat wordt verwacht te stijgen naar ruim een half miljoen in 2040. Ron wil openheid over zijn situatie; na zijn diagnose schreef hij honderd mensen een brief om het gewoon bespreekbaar te maken. Hij merkt echter dat buiten het nauwe kringetje veel mensen onzeker reageren en gesprekken over zijn toestand liever aan familie overlaten, terwijl Ron juist betrokken wil blijven.
De geplande documentaire probeert die openheid en het dagelijkse, kwetsbare verloop van de ziekte te tonen — niet alleen de vloeiende momenten maar ook de moeilijke dagen. Eva is zich bewust van de ethische en emotionele grens tussen een professioneel project en het filmen van je eigen vader: “dit is mijn vader”, zegt ze, en dat maakt sommige scènes extra intiem. Met de film hoopt ze stigma’s te verminderen en anderen inzicht te bieden in wat Alzheimer doet met een mens en met relaties.