Europese veiligheidsraad, drempels voor sociale media en speciale band met Canada: deze richting wil Von der Leyen uit met EU

In dit artikel:

In haar State of the Union in het Europees Parlement in Straatsburg heeft Commissievoorzitter Ursula von der Leyen de prioriteiten van de Europese Unie voor de komende jaren uiteengezet. Ze presenteerde Europa als sterker en onafhankelijker, maar waarschuwde tegelijk voor oorlogen, Russische hybride aanvallen, economische concurrentie en de invloed van autoritaire regimes.

De eerste prioriteit is volgens Von der Leyen economische groei. De EU moet administratieve lasten verminderen, vergunningen versnellen en de energieprijzen verlagen. Dat moet vooral gebeuren door sneller te elektrificeren, meer te investeren in elektriciteitsnetten en opslag en de onderlinge netverbindingen uit te breiden. Tegen 2040 moet het aandeel elektriciteit verdubbelen, waardoor Europa minder afhankelijk wordt van fossiele brandstoffen. Ook wil de Commissie de handelsbalans met China herstellen en daarvoor alle beschikbare instrumenten inzetten.

De recente natuurbranden in onder meer België, Ierland, Griekenland en Kroatië ziet Von der Leyen als bewijs dat Europa zich beter moet voorbereiden op klimaatverandering. Ze wil betere verzekeringen tegen klimaatschade, een Europees hitteplan met waarschuwingssystemen en extra bescherming voor kwetsbare groepen. Ook waterschaarste en voedselzekerheid krijgen nieuwe Europese initiatieven.

Op het gebied van artificiële intelligentie wil de EU de kansen benutten in sectoren als gezondheidszorg, transport, landbouw, industrie en defensie, maar tegelijk de risico’s beperken. Europa gaat daarvoor samenwerken met onder meer Canada en het Verenigd Koninkrijk rond modeltests, verificatie en vroege waarschuwingen. Tegen november worden concrete initiatieven verwacht.

Canada, waarvan premier Mark Carney als eregast aanwezig was, moet volgens Von der Leyen het eerste ‘geassocieerde lid’ van de EU worden. De samenwerking zou worden uitgebreid naar economie, technologie, defensie, energie en ruimtevaart.

Op veiligheidsgebied wil Von der Leyen een nieuwe Europese strategie voorstellen als antwoord op de hybride oorlog van Rusland. Ze pleit voor een mechanisme naar analogie met artikel 4 van de NAVO, waarbij lidstaten gezamenlijk overleggen wanneer één land wordt bedreigd. Volgens haar moet Europa in staat zijn elk deel van zijn grondgebied te verdedigen.

Ook migratie blijft een speerpunt. Von der Leyen noemde de grens van de Spaanse enclave Ceuta een Europese grens en beloofde Spanje steun. Ze wil het Europese Asiel- en Migratiepact volledig uitvoeren, terugkeerprocedures versnellen en de oorzaken van migratie aanpakken door jongeren in het Middellandse Zeegebied meer onderwijs en werk te bieden. Volgens haar daalde het aantal illegale aankomsten in twee jaar met 55 procent en dit jaar opnieuw met 35 procent.

Verder kondigde ze strengere regels voor sociale media aan: kinderen jonger dan 13 jaar zouden geen toegang krijgen, jongeren onder 15 geen persoonlijk account. Tussen 13 en 15 jaar zijn beperkte, door ouders gemonitorde ‘mini-accounts’ voorzien. De maatregel moet risico’s zoals slaaptekort, angst en zelfbeschadiging beperken.

Tot slot wil Von der Leyen een duidelijk uitbreidingsperspectief bieden aan onder meer Oekraïne en Moldavië, maar alleen op basis van verdiensten en respect voor Europese waarden. Ze bekritiseerde Servië vanwege de verheerlijking van oorlogsmisdadiger Ratko Mladić en stelde dat daar binnen de EU geen plaats voor is.