Europese soevereine air-gapped clouds

In dit artikel:

Europese overheden en bedrijven gebruiken cloudcomputing en AI steeds vaker voor vitale diensten en de verwerking van gevoelige gegevens. Daardoor groeit ook het risico op ransomware, aanvallen via leveranciers en andere cyberoperaties. Vooral organisaties in de zorg, financiële sector, energie, defensie en hoogwaardige industrie zoeken manieren om moderne technologie te gebruiken zonder hun belangrijkste data aan het publieke internet bloot te stellen.

Een air-gapped cloud biedt daarvoor een alternatief. Zo’n omgeving is fysiek gescheiden van het internet en van andere niet-vertrouwde netwerken. In tegenstelling tot een firewall wordt het verkeer niet alleen tegengehouden: de verbinding zelf ontbreekt. Een aanval op een openbare clouddienst geeft daardoor niet automatisch toegang tot de afgeschermde omgeving met data, applicaties en rekenkracht.

De aanpak vereist wel strikte procedures. Data, software-updates en beheerinformatie mogen alleen via goedgekeurde routes naar binnen of buiten. Speciale apparatuur, identiteitscontroles en handmatige stappen onder toezicht moeten voorkomen dat de isolatie wordt doorbroken. Teams installeren en onderhouden de hardware op locatie en controleren iedere update vooraf. Dat kost meer tijd en deskundigheid dan beheer in een publieke cloud, maar geeft organisaties meer controle over de volledige technische keten.

Naast technische isolatie speelt datasoevereiniteit een belangrijke rol. Gegevens worden op Europees grondgebied opgeslagen en verwerkt onder Europese wetgeving, contracten en beleidsregels. Ook de locatie van encryptiesleutels, de identiteit van beheerders en de partij die ondersteuning levert zijn van belang. Dat moet voorkomen dat buitenlandse wetgeving toegang of medewerking kan afdwingen bij gegevens die in Europa staan.

Een afgesloten omgeving kan nog steeds moderne clouddiensten en AI ondersteunen. Organisaties kunnen er modellen trainen en gebruiken zonder vertrouwelijke documenten, persoonsgegevens of onderzoeksdata naar een publieke cloud te sturen. Ook de verwerking van vragen aan AI-modellen, ofwel inference, kan lokaal plaatsvinden. Beveiligingsteams bepalen daarbij welke modellen, bibliotheken en datasets zijn toegestaan. Dat verkleint bovendien de risico’s van het combineren van datasets waarvan de gevolgen vooraf moeilijk te overzien zijn.

Clarence presenteert zijn platform als de eerste soevereine air-gapped cloud van Europa en zegt cloudtechnologie, AI en volledige zeggenschap over infrastructuur en data te combineren. Het bedrijf noemt de omgeving juridisch beschermd en zonder internetverbinding, en stelt dat het de enige operationele air-gapped cloud in Europa biedt. Die claims plaatsen Clarence binnen de bredere Europese zoektocht naar digitale autonomie en minder afhankelijkheid van buitenlandse technologiebedrijven.

De oplossing brengt echter praktische uitdagingen mee. Er zijn voldoende gespecialiseerde medewerkers, hardware en AI-versnellers nodig, evenals duidelijke regels voor gegevensuitwisseling. Een fout tijdens een handmatige procedure of een ondeugdelijke update kan de beveiliging verzwakken. Voor de gevoeligste toepassingen draait de keuze daarom om een balans tussen de schaalbaarheid en innovatie van cloud en AI enerzijds en controle, Europese rechtsbescherming en strikte isolatie anderzijds.