Europese lidstaten keuren lening van 90 miljard goed: wat wil Oekraïne ermee doen en waar haalt Europa geld vandaan?
In dit artikel:
De EU-lidstaten hebben eindelijk ingestemd met een renteloze Europese lening van 90 miljard euro voor Oekraïne, bestemd voor 2026 en 2027 (45 miljard per jaar). Na maanden van politieke blokkades — vooral door het tegenhouden van Hongarije — is de formele goedkeuring nu rond, nadat een beschadigde olieleiding naar Hongarije en Slowakije werd hersteld en Brussel via een schriftelijke verklaring instemming kreeg.
Waarom het zo lang duurde
Oekraïne heeft voor de komende twee jaar ongeveer 135 miljard euro nodig om zowel het front als de burgerlijke economie en overheidsfinanciën draaiende te houden. Binnen de EU bestond brede steun voor financiële hulp, maar er werd fel gedebatteerd over de bron van die hulp. Een eerdere optie was om geblokkeerde Russische tegoeden als onderpand te gebruiken. Dat stuitte op verzet — onder meer van Belgisch premier Bart De Wever — vanwege juridische en financiële risico’s voor landen waar die tegoeden zijn aangehouden (bijv. Euroclear). Uiteindelijk kwam er een alternatief: de EU leent zelf op de kapitaalmarkt en zet een ‘headroom’ in de meerjarige begroting (een buffer van circa 50 miljard euro) als garantie. De EU verwacht dat andere, niet-EU landen nog circa 45 miljard zullen bijdragen.
Hoe de lening wordt gefinancierd en wie betaalt
De Europese Commissie geeft obligaties uit (kort- en langlopend) met gebruik van de headroom als garantie. Die schulden komen uiteindelijk op de balans van de EU en de kosten worden door de lidstaten gedragen — meestal via hogere bijdragen in de volgende EU-begroting, proportioneel aan de economische omvang van elk land. Hongarije, Slowakije en Tsjechië hebben een soort opt‑out bedongen: zij keurden de lening goed maar willen geen directe financiële gevolgen dragen.
Bestemming van het geld in Oekraïne
Oekraïne ontvangt de 90 miljard in twee schijven van 45 miljard (2026 en 2027). President Zelensky hoopt de eerste tranche eind mei of begin juni te ontvangen. Per tranche is gepland dat ongeveer 28 miljard naar defensie gaat (eigen wapenproductie zoals drones, elektronische oorlogsvoering en raketten, en aankopen bij bondgenoten voor o.a. luchtverdediging) en circa 17 miljard naar de algemene begroting om publieke diensten en overheidstaken in oorlogstijd te financieren.
Terugbetaling en voorwaarden
De lening moet terugbetaald worden, maar de EU voorziet dat de aflossing grotendeels uit externe bronnen kan komen — idealiter Russische schadevergoedingen na de oorlog. Als die uitblijven, kunnen geblokkeerde Russische tegoeden (ruim 200 miljard euro) opnieuw relevant worden; volgens een juridische opinie is gebruik daarvan verenigbaar met Europees en internationaal recht, maar praktisch ligt dat in de toekomst. Aan de uitbetaling zijn strikte voorwaarden verbonden: voortzetting van anticorruptiemaatregelen, toezicht op defensiecontracten en voorkeur voor Oekraïense en Europese defensie-industrie bij wapenaankopen; afwijkingen kunnen tot opschorting van betalingen leiden.