Europese bedrijven helpen Trump op weg naar Amerikaanse AI-dominantie
In dit artikel:
President Donald Trump lanceerde in november de Genesis Mission: een ambitieus Amerikaans project om een nationaal AI-platform te bouwen dat grote hoeveelheden overheidsdata koppelt aan supercomputers, AI en mogelijk quantumcomputers. Het Witte Huis profileert de missie als een ‘nationale inspanning’ en stelt in een presidentieel decreet dat de VS een ‘race’ om wereldwijde technologische dominantie willen winnen — Trump ging zo ver de vergelijking met het Manhattan Project te maken.
Het Amerikaanse ministerie van Energie leidt het programma. Op de deelnemende partijenlijst staan naast Amerikaanse techreuzen en AI-bedrijven (Amazon, Google, Microsoft, Anthropic, Nvidia, OpenAI) ook namen als Palantir. Opvallend is dat ook drie Europese bedrijven voorkomen: Aveva (oorspronkelijk Brits, nu onderdeel van Schneider Electric), Nokia (Finland) en Siemens (Duitsland). Siemens bevestigde deelname en noemde de deelname een voortzetting van een lange samenwerking met de VS, zonder details te geven over zijn rol.
Die ontbrekende details vormen volgens experts het knelpunt. Bart Karstens van het Rathenau Instituut wijst op onduidelijkheid over wie toegang krijgt tot welke data, hoe die gegevens worden beheerd en welke rechten Europese partners daadwerkelijk krijgen. Kritische vragen zijn: komen data terug onder Amerikaans beheer, mogen Europese bedrijven resultaten gebruiken, en hoe wordt veiligheid gewaarborgd tegen hacks of gijzeling?
Sommige analisten zien echter ook voordelen: samenwerking kan Europese invloed vergroten en leidt tot toegang tot capaciteiten die Europa zelf (nog) niet heeft. Tegelijk valt de Genesis-lancering samen met aangescherpte Amerikaanse retoriek richting Europa; kort na de aankondiging publiceerde het Witte Huis een nationale veiligheidsstrategie met onvriendelijke passages over Europa.
Europa en Nederland zetten zelf ook in op AI en quantum. De Europese Commissie wil wereldleider worden en Nederlandse rapporten (onder meer van oud-ASML-topman Peter Wennink) waarschuwen dat Europa en Nederland technologische achterstand dreigen op te lopen ten opzichte van China en de VS. Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken noemt het onrealistisch om een volledig autonome AI-keten op te bouwen en adviseert strategische samenwerking, bij voorkeur binnen de EU maar ook met de VS als belangrijke partner.
Gezien de publiek-private en internationale samenstelling blijven praktische afspraken rondom datatoegang, eigendom, beveiliging en gebruiksrechten cruciaal. Experts in Washington geven aan dat Genesis primair bedoeld lijkt voor Amerikaanse wetenschappers binnen het federale systeem, en dat controle over toegang een standaardkenmerk is van publiek gefinancierde infrastructuren, zeker bij gevoelige data. Aveva, Nokia en verschillende Amerikaanse instanties reageerden niet op verzoeken om nadere toelichting.