Europese 'bazooka' om Trump te counteren: wat is het en zal de EU dit economische wapen inzetten?

In dit artikel:

De EU overweegt de zogenaamde "bazooka" — een collectief tegenmaatregeleninstrument — als pressiemiddel tegen de Verenigde Staten in het geschil over Groenland. Het instrument, dat formeel sinds 2023 bestaat, geeft Brussel de mogelijkheid om als blok te reageren wanneer een niet-EU-land een lidstaat onder druk zet. Mogelijke middelen zijn hogere invoertarieven, uitsluiting van Amerikaanse bedrijven voor Europese aanbestedingen of maatregelen tegen techbedrijven die veel winst in de EU maken. De Financial Times meldt dat er aan een pakket van ongeveer 93 miljard euro wordt gewerkt.

Europakenners Leen De Witte en Rob Heirbaut leggen uit dat de bazooka vooral als afschrikking bedoeld is: de dreiging alleen moet de ander tot terugkrabbelen bewegen. Tot dusver is het instrument echter nooit ingezet; dat kan alleen na een formele vaststelling van het probleem door de Commissie en goedkeuring door een meerderheid van lidstaten. Vorig jaar werd een vergelijkbare confrontatie met de VS via dialoog opgelost en leidde dat tot een compromisakkoord.

De toon in Europa lijkt nu harder te worden — Frankrijk en inmiddels ook Duitsland vinden optreden nodig om de belangen van de interne markt te beschermen — maar er zijn stevige aarzels. Bedrijven en sommige regeringen vrezen economische tegenmaatregelen en onvoorziene effecten. De grootste praktische beperking blijft geopolitiek: Europa heeft de Verenigde Staten nodig voor de steun aan Oekraïne, en Heirbaut waarschuwt dat Trump Oekraïne als hefboom zou kunnen gebruiken om concessies over Groenland af te dwingen. Gezien deze risico’s en de EU-traditie van dialoog is het inzetten van de bazooka mogelijk effectief als dreigmiddel, maar daadwerkelijke toepassing blijft onwaarschijnlijk tenzij de situatie sterk escaleert.