Europese bases spelen stilletjes een sleutelrol in de Iranoorlog
In dit artikel:
Europa speelt een belangrijke maar grotendeels verhulde ondersteunende rol bij de Amerikaanse en Israëlische operaties tegen Iran. Ondanks publieke terughoudendheid en twijfels over de rechtmatigheid en wijsheid van de luchtaanvallen, staan veel Europese landen toe dat Amerikaanse strijdkrachten gebruikmaken van hun bases en faciliteiten. Rond de veertig Amerikaanse militaire bases in Europa vormen logistieke knooppunten die de acties in het Midden-Oosten mogelijk maken.
Centraal staat Ramstein in zuidwest-Duitsland, een van de grootste Amerikaanse vliegbases met ruim 16.000 militairen, dat fungeert als zenuwcentrum voor dronebesturing en als doorvoerplaats voor transportvliegtuigen met troepen, materieel en munitie. Vanuit het Verenigd Koninkrijk opereren Amerikaanse B-1-bommenwerpers vanaf Fairford; aanvankelijk weigerde premier Keir Starmer toestemming, maar na verloop van tijd werden “defensieve” bombardementen toegestaan. Op Kreta gebruikt de VS de marine- en luchtmachtbasis Souda Bay voor spionagevluchten en onderhoud aan marineschepen, waaronder recent de USS Gerald R. Ford. Italië (Aviano) en Frankrijk (Istres-Le Tubé) leveren tankvliegtuigen die in de lucht bijtanken mogelijk maken — een cruciaal onderdeel van langeafstandsbombardementen. Franse en Italiaanse regeringen benadrukken dat zulke ondersteunende middelen geen directe gevechtsdeelname betekenen; de Franse defensieminister vergeleek een tankvliegtuig met een “benzinestation”.
Een uitzondering is Spanje. Premier Pedro Sánchez verbood Amerikaanse inzet vanaf de grote basis Rota en sloot ook het Spaanse luchtruim voor vliegtuigen die betrokken zijn bij de aanvallen. Sánchez stelde dat de acties van de VS en Israël in strijd zijn met het internationale recht en noemde deelname onaanvaardbaar; naar aanleiding daarvan verplaatsten de Amerikanen deels hun middelen naar bases in Duitsland en Frankrijk. Washington reageerde met kritiek en dreigementen richting Spanje, waarmee de diplomatieke spanning tussen Madrid en Washington duidelijk werd.
Politiek willen Europese leiders de schijn van neutraliteit of afstand bewaren: zij benadrukken dat dit “niet onze oorlog” is, zijn huiverig voor escalatie en prefereren diplomatieke oplossingen voor Iraanse nucleaire ambities. Tegelijkertijd vermijden ze een te grote breuk met de VS, waardoor de Amerikaanse militaire activiteit in Europa grotendeels doorgang vindt. De situatie legt de spanning bloot tussen publieke terughoudendheid, strategische afhankelijkheid en de praktische noodzaak van Europese faciliteiten voor Amerikaanse militaire operaties.