Europees OM onderzoekt mogelijke fraude bij groene investeerder

In dit artikel:

Het Europees Openbaar Ministerie (EOM) is een formeel onderzoek gestart naar InnoEnergy, de op de Amsterdamse Zuidas gevestigde investeerder en ‘knowledge and innovation community’ (KIC) die sinds 2010 ruim €760 miljoen aan EU-middelen beheert. De zaak kwam in beweging nadat de Zweedse ondernemer Lars Wallden een klacht indiende, waarin hij beschuldigingen van mogelijk fraude met EU-geld en machtsmisbruik door InnoEnergy naar voren bracht.

Wallden werkte vanaf 2011 samen met InnoEnergy toen zijn bedrijf Northstar Telemetrics een optische meter ontwikkelde om analoog elektriciteits-, water- en gasmeters te lezen. In het begin kreeg hij coaching en faciliteiten aangeboden, maar de relatie verzuurde tijdens onderhandelingen over een nieuw contract in 2013–2014. Volgens de stukken bevatte het door InnoEnergy voorgestelde contract een eenzijdige boeteclausule die Wallden fors aansprakelijk zou stellen bij vermeende contractbreuk. Hij weigerde het voorstel en daarna sleepte InnoEnergy hem voor de Spaanse rechter wegens contractbreuk en niet-contractuele aansprakelijkheid.

In 2016 oordeelde de rechtbank dat er geen contractbreuk was, maar stelde wel niet-contractuele aansprakelijkheid vast; Wallden kreeg een schadevergoeding van bijna €200.000 opgelegd, een vonnis waar hij niet in beroep kon gaan wegens gebrek aan geld. Later probeerde InnoEnergy beslag te leggen op zijn bezittingen; eind februari dit jaar vroeg Wallden om intrekking van die beslaglegging. In maart bood InnoEnergy, ondertekend door CEO en CFO, aan de beslaglegging te laten vallen op voorwaarde dat Wallden geen nieuwe procedures of media-aandacht meer zou zoeken. Wallden wees dat aanbod af en zegt de gesprekken voort te zetten. Hij is inmiddels terug in Zweden en werkt verder aan zijn meter: “Ik ben niet meer bang,” zegt hij.

Naast de juridische strijd stelt Wallden dat InnoEnergy hem destijds had opgedragen facturen te sturen voor diensten die zijn bedrijf niet geleverd zou hebben; die vermeende instructie heeft hij in zijn klacht aan het EOM beschreven. Wallden omschreef de klacht ook als een melding van vergelding door een organisatie die hem eerder publiekelijk als succesverhaal had gepresenteerd — onder meer door hem te nomineren voor een EIT-award in 2013. Hij zegt dat zijn aangifte is ingegeven door zorgen over publieke middelen, niet door wraak.

Follow the Money meldt dat bronnen het bestaan van het EOM-onderzoek bevestigen; het EOM zelf geeft geen commentaar op specifieke zaken. InnoEnergy verklaart dat het “niet op de hoogte” is van een onderzoek en daarom geen inhoudelijk commentaar kan geven, maar zegt ook in gesprek te blijven met Wallden over zaken die met de rechtzaak samenhangen.

De aankondiging van het EOM-onderzoek komt voor InnoEnergy bovenop eerdere kritische onthullingen: claims over het opleiden van honderdduizenden werknemers in de batterijsector bleken onjuist, klimaatresultaten werden door experts als te positief bestempeld en bestuursbonussen bij verliesjaren leidden tot kritiek op prikkels en governance. Omdat InnoEnergy een publieke rol vervult en grote EU-middelen beheert, roept de zaak bredere vragen op over toezicht op Europese subsidies en de manier waarop publiek gefinancierde innovatieprogramma’s met ondernemers omgaan.