Europees jachtvliegtuig komt maar niet van de grond: 'Project zo goed als dood'
In dit artikel:
Wat in 2017 door Macron als een symbool van Europees strategisch zelfstandig optreden werd gepresenteerd — het Future Combat Air System (FCAS) — staat na negen jaar op instorten. Het gezamenlijke programma van Frankrijk, Duitsland en Spanje, met vliegtuigbouwers Dassault, Airbus en Indra, moest een nieuwe generatie gevechtsvliegtuigen opleveren plus een ‘combat cloud’ en een zwerm drones om de Europese luchtmachten te moderniseren en minder afhankelijk van Amerikaanse systemen te maken. Plannen gingen uit van operationele toestellen rond 2040 en een demonstratiemodel al in 2027, maar er is nog geen constructiewerk begonnen en deadlines zijn herhaaldelijk verschoven.
De kernproblemen zijn zowel industrieel als politiek. Binnen de industrie botst Dassault, dat de leiding heeft, met Airbus over taakverdeling en informatie-uitwisseling; beide partijen voelen zich benadeeld of misbegrepen. Politiek lopen Frankrijk en Duitsland uiteen over fundamentele eisen: Parijs wil een platform dat onder meer nucleaire bewapening kan dragen en vanaf vliegdekschepen opereert, iets waar de Duitse luchtmacht geen behoefte aan heeft. Analist Jacob Ross noemt het project zelfs “zo goed als dood”. De veranderde Duitse veiligheidsprioriteiten sinds de Russische inval in 2022 hebben deze kloof vergroot; Berlijn bereidt zich steeds meer voor op een conventionele confrontatie met Rusland en zoekt andere specificaties en partners.
De impasse zorgt voor grote onrust: Parijs vindt het onbegrijpelijk dat industriële meningsverschillen een gezamenlijk veiligheidsdoel ondermijnen, terwijl in Berlijn wordt gesuggereerd dat men zich kan oriënteren op alternatieven. Bondskanselier Friedrich Merz noemde expliciet dat Duitsland ook andere Europese of internationale samenwerkingsverbanden wil onderzoeken, zoals het Global Combat Air Programme (GCAP) waarin onder meer het VK, Italië en Japan samenwerken — en ook Saab uit Zweden openstaat voor gesprekken.
Een voorstellen die in Duitsland steeds luider wordt geopperd is opsplitsing van het programma: twee varianten ontwikkelen die tegemoetkomen aan respectievelijk Franse en Duitse eisen. Airbus zegt bereid te zijn zo’n tweesporenoplossing te ondersteunen om te voorkomen dat de Europese hightechcapaciteit verloren gaat. De komende beslismomenten, mogelijk deze week, zullen bepalen of FCAS kan worden gered, hergestructureerd of definitief wordt losgelaten — een uitkomst die grote gevolgen heeft voor Europese defensiesamenwerking, industriële werkverdeling en strategische autonomie.