Europa wil Zelensky helpen, maar niet meedoen aan Orbáns verkiezingsshow
In dit artikel:
Tijdens de Europese top in Brussel deze week bracht Hongarije’s premier Viktor Orbán zijn collega’s in een impasse: hij weigerde zijn veto in te trekken tegen een door de EU geplande lening van 90 miljard euro voor Oekraïne zolang de beschadigde Droezjba‑olieleiding niet is hersteld. De confrontatie duurde ongeveer anderhalf uur, waarbij meerdere regeringsleiders hun ergernis lieten blijken, maar Orbán standvastig bleef.
Wat er speelt: de EU heeft goedgekeurd dat Oekraïne de komende twee jaar met die 90 miljard boven water wordt gehouden. Orbán koppelt dat besluit echter aan de reparatie van de pijpleiding die Russische olie via Oekraïne naar Hongarije en Slowakije transporteert. Brussel en Kyiv stellen dat de schade het gevolg is van Russische bombardementen (EU‑voorzitter António Costa sprak zelfs over de 23e aanval op die pijpleiding), maar Orbán opperde twijfels over wie verantwoordelijk is en eist herstel voordat hij zijn blokkade opheft.
Waarom dit nu extra gevoelig is: Hongarije gaat volgende maand naar de stembus en Orbán voert een campagne waarin hij Brussel en president Zelensky als vijanden neerzet. Dat verklaart deels zijn keiharde houding – hij speelt bewust op binnenlands sentiment. Tegelijkertijd ligt er politieke wrijving omdat Boedapest, samen met Slowakije en Tsjechië, al vóór kerst een uitzondering bedong: die drie landen delen niet in de rentelasten van de EU‑lening. Orbán blokkeert dus in feite een besluit waar zijn eigen land financieel voordeel van heeft.
Diplomaten en leiders kozen er tijdens de top voor niet te escaleren: veel collega’s temperden hun boosheid om te voorkomen dat ze Orbán onbedoeld politieke wapens aanreiken in de aanloop naar de Hongaarse verkiezingen. De Duitse kanselier waarschuwde wel dat er consequenties kunnen volgen als dit gedrag voortduurt.
Praktische uitkomst: om Boedapest te paaien bood de EU aan de reparatie van de pijpleiding te bekostigen en experts te sturen; Kyiv stemde vervolgens in met herstelwerk. Het herstellen van de leiding duurt naar schatting zes weken, waardoor de EU‑lening tijdelijk vast blijft liggen. Die vertraging is zorgelijk omdat Oekraïne de staatskas staande moet houden, maar een tussentijdse lening van het IMF van 8 miljard euro verschaft Kyiv korte ademruimte.
Bijzonderheid: president Zelensky reageerde scherp op Orbán en dreigde persoonlijke informatie door te geven aan Oekraïense strijdkrachten, wat hem in Brussel ook een berisping opleverde van enkele EU‑leiders. Desondanks blijft Zelensky bij veel partners krediet houden; veel leiders benadrukken ook begrip voor de immense druk waaronder hij functioneert.
Kortweg: Orbáns koppigheid heeft de uitbetaling van cruciale EU‑steun aan Oekraïne vertraagd, deels uit binnenlandse electorale overwegingen. De EU heeft een compromis over reparatie en expertise bereikt, maar de politieke vergelijkingen blijven gespannen en tonen de fragiele balans tussen solidariteit met Oekraïne en de interne EU‑dynamiek rond Hongarije.