Europa wil praten met Poetin, maar moet het eerst nog onderling eens worden
In dit artikel:
Europa bereidt zich voor op directe gesprekken met Rusland; Poetin staat daar open voor, en over twee weken bespreken de EU-ministers van Buitenlandse Zaken in Cyprus welke ‘rode lijnen’ en voorwaarden aan zo’n dialoog moeten kleven. Belangrijke open vraag: wie gaat namens de EU met Moskou praten?
Achtergrond: Frankrijk en andere Europese leiders pleiten al maanden voor een zelfstandige Europese rol aan de onderhandelingstafel, deels omdat de Verenigde Staten tot nu toe de lead hadden en Washington zich intussen op andere crises (zoals Iran) richt. Oekraïne wil graag Europese aanwezigheid bij gesprekken om zijn positie te versterken; eerder weigerde Moskou echter Europese inbreng en veegde het een Europees tegenvoorstel van tafel nadat de VS een vredesplan van 28 punten had voorgesteld dat nadelig zou zijn voor Kiev.
Wat de EU wil is helder maar breed: een onvoorwaardelijk staakt-het-vuren, vredesonderhandelingen die leiden tot een rechtvaardige en duurzame vrede, eerbiediging van de grenzen van Oekraïne en het recht van het land om zich te verdedigen. Europa zet ondertussen sancties in om Rusland economisch te verzwakken, werkt aan een nieuw (21e) sanctiepakket en blokkeert Russische tegoeden zolang geen herstelbetalingen aan Oekraïne plaatsvinden. Tegelijk wordt Oekraïne financieel en militair ondersteund. Buiten de directe oorlogsvraag wil EU-buitenlandvertegenwoordiger Kaja Kallas op Cyprus ook praten over een bredere ‘veiligheidsarchitectuur’ voor Europa, met voorbeelden als de terugtrekking van Russische troepen uit Transnistrië.
De timing is cruciaal: sommige leiders zien nu een opportuniteit omdat Rusland economisch verzwakt en militaire tegenslagen kent; anderen vinden het nog te vroeg. Voorzitter van de Europese Raad Antonio Costa noemde de situatie kansrijk maar vaag over het precieze moment. De Finse president Alexander Stubb erkent dat praten nodig is, maar zegt dat nog onduidelijk is wie het contact zal leggen en wanneer.
De vraag wie namens Europa onderhandelt levert veel discussie en controverse op. Poetin suggereerde voormalig kanselier Gerhard Schröder, maar dat stuit op afkeer wegens zijn nauwe banden met Russische energiebedrijven. Namen die circuleren zijn EU-buitenlandvertegenwoordiger Kaja Kallas (die verwees naar haar ervaring en het precedent van voorgangers als Ashton en Mogherini), de Duitse president Walter Steinmeier, de Finse president Stubb of een coördinerende groep van leiders (met nadruk op afstemming binnen de E5 en de Noordse/Baltische landen). Europa beslist zelf wie de onderhandelaar wordt; Moskou kan dat niet opleggen.
Conclusie: de politieke wil om te praten groeit, maar concrete stappen—vooral over timing en mandaat van de onderhandelaar—ontbreken nog. Daardoor lijkt snelle, structurele dialoog tussen Europa en Rusland op korte termijn onwaarschijnlijk.