Europa's vraag naar chips verdubbelt, maar uitgaven aan productiemachines blijven uit: 'Investeringsklimaat moet snel aantrekkelijker'
In dit artikel:
Een Duits-Nederlandse studie in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en brancheverenigingen FME en ZVEI waarschuwt dat de Nederlandse en Europese vraag naar chipproductielijnen tot circa 2040 zal verdubbelen, maar dat lokale producenten met name voor toepassingen in industriële automatisering, medische technologie en transport de vraag niet kunnen bijbenen. De reden is vooral economisch: nieuwe front-end fabrieken zijn 15–30% duurder dan in veel Aziatische regio’s en bouw- en opstarttijden liggen met circa dertig maanden aanzienlijk hoger dan de twintig maanden in Azië. Daardoor kiezen klanten vaker voor goedkopere Aziatische capaciteit, wat leidt tot een nijpend tekort aan halfgeleiders.
Europa produceert nu ongeveer 8% van de wereldwijde chips; voor de meest geavanceerde sub-7 nm-technologie is dat minder dan 3%. Ondanks geopolitieke spanningen, invoerheffingen en de opkomst van nieuwe AI-generaties blijft het Europese marktaandeel achter bij de ambities van de Europese Chips Act (september 2023). FME-voorzitter Theo Henrar benadrukt dat Nederland en Europa hun concurrentiepositie dreigen te verliezen en afhankelijk blijven van Azië en de VS, tenzij het investeringsklimaat substantieel verbetert — meer technisch talent, snellere procedures en gerichte overheidsstimulering zijn volgens hem noodzakelijk.
Tegelijkertijd signaleert het onderzoek een kans in de back-end of packaging: hier zijn de kostenverschillen met Azië beperkter (ongeveer 10–20%). Nederlandse bedrijven als ASMI (Almere) en Besi (Duiven) behoren tot de wereldtop op dit vlak. Met gerichte investeringen in robotisering, automatisering en lagere energiekosten kan Europa de kloof deels dichten.
De studie pleit ervoor dat de EU de Chips Act aanscherpt en verder gaat dan alleen capaciteit uitbreiden. Een beleidsinstrument dat vaak genoemd wordt is het stimuleren of verplichten van Europese afname door onder meer autofabrikanten, machinebouwers en ziekenhuizen, zodat producenten gegarandeerde afzet hebben en investeringen renderen. Nederland, met expertise in onder meer de Eindhovense chipmachinetechnologie, zou daarbij een sleutelrol kunnen spelen.