Europa moet 'fouten' uit het verleden herstellen op Amerikaanse wijze, zegt Marco Rubio in München
In dit artikel:
Een staande ovatie in München verborg een gespannen realiteit: de Amerikaanse toenadering dit jaar oogstte opluchting in Europa, maar zat vol voorwaarden. Tijdens de jaarlijkse veiligheidsconferentie bracht senator Marco Rubio een mild klinkende maar inhoudelijk harde oproep: Europa moet, naar Amerikaans voorbeeld, afrekenen met beleid dat volgens hem decennia lang welvaart en veiligheid heeft uitgehold. Hij hekelde de-industrialisering, wat hij zag als bewuste beleidskeuzes, sprak zich uit tegen massale immigratie en de "klimaatcult", en stelde dat Europa zijn culturele en civiele erfgoed moet beschermen — retoriek sterk verwant aan het MAGA-repertoire en bedoeld om Europa opnieuw "groot" te maken.
Rubio positioneerde zich als bemiddelaar tussen Washington en Europa, maar zijn boodschap had twee adressen: enerzijds de Europese en pro-Atlantische aanwezigen, anderzijds het MAGA-electoraat thuis en het Witte Huis. Zijn betoog sloot aan op signalen uit de Amerikaanse National Security Strategy en op concrete Amerikaanse steun aan Europese denkfabrieken die kritiek op de huidige Europese koers delen. Op sociale media en in kringen van rechtsnationalistische partijen zoals AfD en Rassemblement National viel Rubio dan ook in goede aarde; hij reisde na München door naar het Hongarije van Viktor Orbán.
De Amerikaanse delegatie in München was aanzienlijk, al werd het oorspronkelijk geplande contingent door een deels stilgelegde overheid teruggeschroefd. In debatten en bilaterale gesprekken bleek breed verdeeldheid over de trans-Atlantische verplichtingen: sommige congresleden en senatoren pleitten voor hernieuwde samenwerking, anderen zien minder collectieve verantwoordelijkheid voor de VS. Politicoloog Ian Bremmer vatte het zo samen: veel Amerikanen zijn bezorgd over hun betrouwbaarheid en pleiten voor meer bondgenoten, zeker met China als stijgende rivaal, maar er leeft ook de overtuiging dat Europa de afgelopen decennia is verzwakt en dat dat moet veranderen.
Europa zelf reageerde welwillend maar niet onderdanig. EU‑voorzitter Ursula von der Leyen noemde Rubio’s toon geruststellend, maar benadrukte Europese rode lijnen — bijvoorbeeld rond digitale soevereiniteit en vrijheid van meningsuiting. Duitse kanselier Friedrich Merz en demissionair minister van Buitenlandse Zaken David van Weel riepen op tot meer Europese eigenkracht: hogere defensie-uitgaven, economische zelfredzaamheid en steviger optreden in internationale fora. Ook premier Mark Rutte waardeerde de speech niet als opluchting, maar benadrukte dat Europese inspanningen voor meer defensie-uitgaven en leiderschap al gaande zijn.
Opmerkelijk was de weinig aanwezige aandacht voor Oekraïne in Rubio’s bijdrage. Terwijl sommige Amerikaanse senatoren pleitten voor zware wapens voor Kyiv, was het onderwerp in Rubio’s toespraak vrijwel afwezig — een signaal dat prioriteiten binnen het trans-Atlantische gesprek verschuiven. Al met al toont München dat de Atlantische relatie zich hertekent: Europeanen verwelkomen toenadering, maar leggen steeds vaker eigen voorwaarden op en werken aan meer strategische autonomie.