EU werkt aan nieuwe plannen voor verdere uitbreiding met meer lidstaten
In dit artikel:
De EU werkt aan een nieuw voorstel om uitbreiding vlotter te maken door kandidaat-landen eerder toe te laten, maar met beperkt stemrecht in het begin. In Brussel wordt onderzocht of landen uit Oost-Europa en de Westelijke Balkan sneller lid kunnen worden zonder direct vetorecht op gevoelige dossiers zoals sancties; volledige stemrechten zouden pas volgen nadat de EU haar besluitvorming intern hervormd heeft. Het idee kwam vorig jaar op tafel en concrete voorstellen worden volgens EU-uitbreidingscommissaris Marta Kos in februari of maart gepresenteerd. Voordat dat gebeurt moeten de plannen juridisch worden getoetst en politiek door de lidstaten worden besproken.
De motivatie is praktisch: een grotere EU is moeilijker bestuurbaar en dreigt besluitvorming te laten vastlopen als nieuwe leden meteen dezelfde bevoegdheden krijgen. Historisch kregen toetreders zoals Kroatië (2013) wél direct alle rechten; de nieuwe aanpak zou dat veranderen en zo vooruitgang in het uitbreidingsproces mogelijk moeten maken.
Kandidaat-landen reageren verdeeld. Albanië staat positief tegenover het voorstel en is zelfs bereid tijdelijk zonder eigen EU-commissaris te zijn, aldus premier Edi Rama. Ook Georgië toont zich ontvankelijk en benadrukt het belang van aansluiting bij de EU-gemeenschap, met erkenning dat oprichters meer invloed kunnen houden voor efficiëntie. Andere landen zijn terughoudend: Moldavië verlangt eerst duidelijkheid en blijft volwaardig lidmaatschap als uiteindelijke doel zien. Oekraïne verwerpt gedeeltelijk lidmaatschap en eist volledige toetreding, en ook Montenegro ziet geen reden om bestaande voorwaarden aan te passen.
Brussel wil met het nieuwe model blokkades door veto’s op belangrijke dossiers voorkomen en externe druk weerstaan die de uitbreiding zou kunnen saboteren. Of het plan doorgaat hangt af van juridische haalbaarheid en politieke instemming binnen de EU, waar zorgen over machtsevenwicht en legitimiteit van een getrapt lidmaatschap centraal blijven staan.